Losy duchowieństwa katolickiego w ZSSR 1917-1939

Wykaz ważniejszych
skrótów, nazw i terminów

Przedmowa

Wykaz ważniejszych
skrótów, nazw i terminów

Wykaz źródeł

Wstęp

Wprowadzenie

Skróty użyte
w
Martyrologium

Martyrologium

Uzupełnienie

Aneksy

O Autorze



AAG AP - Archiwum Archidiecezji Gnieźnieńskiej. Akta Protektora Wychodźstwa

AAN - Archiwum Akt Nowych

APM - Akta Ambasady RP w Moskwie

APL - Akta Ambasady RP w Londynie

APP - Akta Ambasady RP w Paryżu

CAP - Centralna Agencja Polska w Lozannie

MSZ - Ministerstwo Spraw Zagranicznych

MW - Akta Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego

AANKWD - Archangielskij Archiw Narodnogo Komissariata Wnutriennich Dieł - Archiwum Ludowego Komisariatu Spraw Wewnętrznych w Archangielsku

AAR - Archivio PP. Assunzionisti. Roma Archiwum oo. Assumpcjonistów w Rzymie

AAW - Archiwum Archidiecezji Warszawskiej

ABMK - Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne

abp - arcybiskup

AChO - Archiw Chmielnickoj Obłasti Archiwum Obwodu Chmielnickiego

AChU - Administratiwno-Choziajstwiennoje Uprawlenije - Zarząd Administracyjno-Gospodarczy

ad instar - na wzór, na sposób

ad interim - czasowo

ad nutum amovibile - z możliwością odwołania

ad nutum amovibile S. Sedis - z możliwością odwołania przez Stolicę Apostolską

ad personam - dotyczący danej osoby

ad solam missam - święcenia kapłańskie dla odprawiania tylko mszy św.

ADL - Archiwum Diecezji Lubelskiej

AH - Acta Hlondiana. Materiały do życia i działalności kard. Augusta Hlonda, prymasa Polski 1881-1946, zebrał ks. S. Kosiński SDB, Ląd n. Wartą 1966-1990 (mps).

AIP - Archiwum Instytutu Polskiego i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie

AK - Armia Krajowa

AMAD - Archives du Ministère des Affaires Etrangères. Archives Diplomatiques, Serie Z - Europe-Rusie 1918-1940 Archiwum Ministerstwa Spraw Zagranicznych w Paryżu. Archiwum Dyplomatyczne, Seria Z Europa-Rosja 19181940

AMK AKS - Archiwum Metropolitalne Krakowskie. Akta Kardynała Sapiehy

AMO - Archiw Mogilowskoj Obłasti Archiwum Obwodu Mohylewskiego

AOCh - zob. AChO

ARA - American Relief Administration - Amerykańska Administracja Pomocy

ASBUK - Archiw Służby Bezpeky Ukrajiny w Kyjewi (ukr.) - Archiwum Służby Bezpieczeństwa Ukrainy w Kijowie

ASBUŻ - Archiw Służby Bezpeky Ukrajiny w Żytomyri (ukr.) Archiwum Służby Bezpieczeństwa w Żytomierzu

ASSR - Awtonomnaja Sowietskaja Socialisticzieskaja Riespublika Autonomiczna Socjalistyczna Republika Sowiecka

AUFSBA - Archiw Uprawlenija Fiedieratiwnoj Służby Biezopasnosti po Archangielskoj Obłasti - Archiwum Federacyjnej Służby Bezpieczeństwa Obwodu Archangielskiego

AUFSK - Archiw Uprawlenija Fiedieratiwnoj Służby Kontrrazwiedki w Sankt-Pietierburgie - Archiwum Zarządu Federacyjnej Służby Kontrwywiadu w Sankt Petersburgu

AUFSKRFRSO - Archiw Uprawlenija Fiedieratiwnoj Służby Kontrrazwiedki Rossijskoj Fiedieracji po Riespublikie Siewiernaja Osietija - Archiwum Zarządu Federacyjnej Służby Kontrrwywiadu Federacji Rosyjskiej Republiki Północnoosetyjskiej

AZSSR - Azierbajdżanskaja Sowietskaja Socialisticzieskaja Riespublika Azerbejdżańska Socjalistyczna Republika Sowiecka

BAM - Bajkało-Amurskaja Magistral Magistrala Bajkalsko-Amurska

BBK - Biełomorsko-Bałtijskij kanał Kanał Białomorsko-Bałtycki

BBŁag - Biełomorsko-Bałtijskije Łagieria - łagry nad Kanałem Białomorsko-Bałtyckim

BIEŁOMORSTROJ - Biełomorskoje stroitielstwo białomorskie budowy

birytualista - kapłan mający prawo odprawiać mszę św. w dwu obrządkach: łacińskim i wschodnim

BKUL - Biblioteka Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego

BPLS - Biblioteka Polska w Londynie. Teki Bolesława Boym-Szcześniaka

BSSR - Biełorusskaja Sowietskaja Socialisticzieskaja Riespublika Białoruska Socjalistyczna Republika Sowiecka

BWO - Biełorusskij Wojennyj Okrug - Białoruski Okręg Wojenny

CAFSBRF - Centralnyj Archiw Fiedieratiwnoj Służby Biezopasnosti Rossijskoj Fiedieracji - Centralne Archiwum Federacyjnej Służby Bezpieczeństwa Federacji Rosyjskiej

CAFSBRFNP - Centralnyj Archiw Fiedieratiwnoj Służby Biezopasnosti Rossijskoj Fiedieracji. Sledstwiennyje akty niemcew priwołżskich Centralne Archiwum Federacyjnej Służby Bezpieczeństwa Federacji Rosyjskiej. Akta śledcze Niemców Nadwołżańskich

CDAHOU - Centralnyj Derżawnyj Archiw Hromadśkych Objednań Ukrajiny w Kyjewi (ukr.) - Centralne Archiwum Państwowe Organizacji Społecznych Ukrainy w Kijowie

CGAOOU - Centralnyj Gosudarstwiennyj Archiw Obszcziestwiennych Organizacyj Ukrainy - Centralne Archiwum Państwowe Organizacji Społecznych Ukrainy

CGASP - Centralnyj Gosudarstwiennyj Archiw Sankt-Pietierburga - Centralne Państwowe Archiwum Sankt Petersburga

CIK - Centralnyj Ispołnitielnyj Komitiet - Centralny Komitet Wykonawczy

CKW - Centralny Komitet Wykonawczy

CSSR Congregatio Sanctissimi Redemptoris Zgromadzenie Najświętszego Odkupiciela - redemptoryści

curatus - duszpasterz na samodzielnej placówce, nie posiadający praw proboszcza

CZEKA - Czriezwyczajnaja Komissija - Nadzwyczajna Komisja zob. WCzK

d. - dieło, sprawa, akta personalne w archiwum

DALSTROJ - Dalniewostocznoje stroitielstwo budowy dalekowschodnie

de facto - faktycznie

de iure - prawnie

DPU - Derżawne Polityczne Uprawlinnia (ukr.) - Państwowy Urząd Polityczny

DPZ - dom priedwaritielnogo zakluczienija - więzienie śledcze

DPZa - "Duszpasterz Polski Zagranicą"

DWK - Dalniewostocznyj kraj - kraj dalekowschodni

D/Z - dom zakluczienija - więzienie

egzarcha - przełożony kościelny w Kościele obrządku wschodniego, z władzą zwyczajną zastępczą, zarządzający w imieniu papieża, patriarchy lub arcybiskupa

EK Encyklopedia Katolicka

ekskomunika - największa kara kościelna, polegająca na wykluczeniu ze społeczności wiernych oraz pozbawieniu możliwości korzystania z sakramentów św. i praw w Kościele

f. - fond - zespół akt w archiwum

fabkom - fabricznyj komitet - komitet fabryczny

filialista - duszpasterz w kościele filialnym

finotdieł - oddział finansowy banku państwowego

f.m. - fungens munerum - spełniający obowiązki

FSB - Fiedieratiwnaja Służba Biezopasnosti - Federacyjna Służba Bezpieczeństwa

GAChO - Gosudarstwiennyj Archiw Chmielnickoj Obłasti - Państwowe Archiwum Obwodu Chmielnickiego

GAIO - Gosudarstwiennyj Archiw Irkutskoj Obłasti - Państwowe Archiwum Obwodu Irkuckiego

GARF - Gosudarstwiennyj Archiw Rossijskoj Fiedieracji - Państwowe Archiwum Federacji Rosyjskiej

GASP - Gosudarstwiennyj Archiw Sankt-Pietierburga - Państwowe Archiwum Sankt Petersburga

GAWO - Gosudarstwiennyj Archiw Winnickoj Obłasti - Państwowe Archiwum Obwodu Winnickiego

GAŻO - Gosudarstwiennyj Archiw Żytomirskoj Obłasti - Państwowe Archiwum Obwodu Żytomierskiego

GIC - Gławnyj Informacionnyj Centr Ministierstwa Wnutriennich Dieł Rossijskoj Fiedieracji - Informacyjne Centrum Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Federacji Rosyjskiej

GOU - Gosudarstwiennoje Obłastnoje Uprawlenije - Wojewódzki Zarząd Państwowy

GPU - Gosudarstwiennoje Politiczieskoje Uprawlenije - Państwowy Zarząd Polityczny (1922-1934, kontynuacja CZEKA)

GPU CzON - GPU Czasti Osobogo Naznaczienija - GPU Oddział Specjalnego Przeznaczenia

GUGB - Gławnoje Uprawlenije Gosudarstwiennoj Biezopasnosti - Zarząd Główny Bezpieczeństwa Publicznego

GUŁag - Gławnoje Uprawlenije Łagieriej i Trudowych Posielenij - Zarząd Główny Obozów i Osiedli Pracy

GUPWO - Gławnoje Uprawlenije Pogranicznoj i Wnutrienniej Ochrany - Zarząd Główny Ochrony Pogranicza i Ochrony Wewnętrznej

HIRP - Hoover Institute East Central European, Collection on War, Revolution and Peace. Stanford, California Instytut Hoovera Europy Wschodniej i Centralnej. Kolekcja dotycząca wojny, rewolucji i pokoju

HIVA - Hoover Institute..., jw. Władysław Anders Collection - Instytut Hoovera... Kolekcja Władysława Andersa

ibidem - tamże

in exilio - na wygnaniu

infułat - zob. protonotariusz apostolski

INO GPU, INOTDIEŁ GPU - Inostrannyj Otdieł GPU - Wydział Zagraniczny GPU

irregularitas - trwała przeszkoda ustanowiona przez prawo kościelne, która czyni niedozwolonym zarówno przyjęcie, jak i wykonywanie święceń

ISCz - Informacionno-Sledstwiennaja Czast' - Wydział Informacyjno-Śledczy

ISO - Informacionno-Sledstwiennyj Otdieł - Wydział Informacyjno-Śledczy

ispołkom - ispołnitielnyj komitiet - komitet wykonawczy, egzekutywa

ITŁ - Isprawitielno-Trudowyje Łagieria - Obozy Pracy Poprawczej

k. karta

KAM - "Kronika Archidiecezji Mohylewskiej"

KAMM - "Kronika Archidiecezji Mohylewskiej i Diecezji Mińskiej"

Kandałaksza - miasto w europejskiej części ZSSR w obwodzie murmańskim. Port na Morzu Białym, ważny węzeł kolejowy

KAP - Katolicka Agencja Prasowa

KARŁag łagry k. Karagandy w Kazachstanie

KASSR - Karielskaja Awtonomnaja Sowietskaja Socialisticzieskaja Riespublika Karelska Autonomiczna Socjalistyczna Republika Sowiecka

KBR - Kabardino-Bałkarskaja Riespublika Republika Kabardyjsko-Bałkarska

KDŁ - "Kronika Diecezji Łuckiej"

KDŁŻ - "Kronika Diecezji Łucko-Żytomierskiej"

KFSSR - Karieło-Finskaja Sowietskaja Socialisticzieskaja Riespublika Karelo-Fińska Socjalistyczna Republika Sowiecka

KGB - Komitiet Gosudarstwiennoj Biezopasnosti Komitet Bezpieczeństwa Państwowego (od 1954 kontynuacja MGB)

Kiem, Kiem' - miasto na wybrzeżu karelskim, obóz przejściowy i siedziba USŁON

KK - Kodeks Karny

KKDW - "Kurenda Kurii Diecezjalnej Wileńskiej"

K/Ł - koncłagier' - obóz koncentracyjny (termin używany do 1932)

kol. kolumna

komandirowka - kompania, oddział

Komi ASSR - Komi Awtonomnaja Sowietskaja Socialisticzieskaja Riespublika Komi Autonomiczna Socjalistyczna Republika Sowiecka

Komintern - Kommunisticzieskij Internacionał Międzynarodówka Komunistyczna (sztab światowej rewolucji)

Komsomoł - Kommunisticzieskij Sojuz Mołodioży Komunistyczny Związek Młodzieży

KPK - Kodeks Prawa Karnego

KPP - Komunistyczna Partia Polski

KRA - kontrriewolucionnaja agitacija agitacja kontrrewolucyjna

KRD - kontrriewolucionnaja diejatielnost' - działalność kontrrewolucyjna

KRO - Kontrrazwiedocznyj Otdieł - Wydział Kontrwywiadowczy

KSMB - Kommunisticzieskij Sojuz Mołodioży Biełarussii - Komunistyczny Związek Młodzieży Białorusi

KUL - Katolicki Uniwersytet Lubelski

Kuziema - miejscowość na północ od Kiemi

KZN - Katolicki Związek Narodowy (Volksverein)

MAGŁag - łagry w kraju Magadan

mansjonarz - kapłan bez obowiązków duszpasterskich, lecz zobowiązany do odprawiania mszy św. i śpiewania tzw. officium parvum; także wikariusz w parafii, funkcjonujący na specjalnych prawach

MDŁ "Miesięcznik Diecezji Łuckiej"

MDP - "Miesięcznik Diecezji Pińskiej"

MGB - Ministierstwo Gosudarstwiennoj Biezopasnosti - Ministerstwo Bezpieczeństwa Państwowego (1946-1953, kontynuacja NKWD)

Miedwieżja Gora Miedgora, Niedźwiedzia Góra, Miedwieżjogorsk - miasto na północnym brzegu jeziora Onega; od połowy lat trzydziestych siedziba zarządów BBK i BBŁag

modus vivendi - sposób istnienia

MPP - "Miesięcznik Pasterski Płocki"

mps maszynopis

MWD - Ministierstwo Wnutriennich Dieł Ministerstwo Spraw Wewnętrznych (1953-1954)

LWO - Leningradskij Wojennyj Okrug - Leningradzki Okręg Wojskowy

Ł/P - Łag/Punkt - punkt łagrowy

NCKW - Najwyższy Centralny Komitet Wykonawczy

NEP - Nowaja Ekonomiczieskaja Politika - Nowa Polityka Ekonomiczna, zapoczątkowana przez Lenina w 1922 r.

nepman - prywatny przedsiębiorca; kategoria ludzi ostro represjonowanych

n.g. - nastojaszcziego goda - bieżącego roku

NKGB - Narodnyj Komissariat Gosudarstwiennoj Biezopasnosti - Ludowy Komisariat Bezpieczeństwa Państwowego (1941-1946 równolegle z NKWD, w 1946 NKWD i NKGB zostały połączone i przemianowane na MGB)

NKID - Narodnyj Komissariat Inostrannych Dieł - Ludowy Komisariat Spraw Zagranicznych

NKWD - Narodnyj Komissariat Wnutriennich Dieł - Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych (od czerwca 1934 do 1946, kontynuacja GPU)

NKWS - Narodnyj Komisariat Wnutrisznich Spraw (ukr.) - Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych

NPASSR - Niemcew Powołżja Awtonomnaja Sowietskaja Socialisticzieskaja Riespublika Autonomiczna Socjalistyczna Republika Sowiecka Niemców Powołża

OABMK - Ośrodek ABMK KUL

OAGS - Otdieł Aktow Grażdanskogo Sostojanija - Wydział Akt Stanu Cywilnego

obł. - obłast' - obwód, województwo

OFMCap Ordo Fratrum Minorum Capuccinorum - Zakon Braci Mniejszych Kapucynów kapucyni

OGPU - Obiedinionnoje Gosudarstwiennoje Politiczieskoje Uprawlenije Zjednoczony Państwowy Zarząd Polityczny (1923-1934) zob. NKWD

OO - Osobyj Otdieł - Wydział Specjalny

OOP - Osobyj Otdieł Polgranicy - Specjalny Oddział Granicy Polskiej

OP - Ordo Fratrum Praedicatorum - Zakon Kaznodziejski - dominikanie

OSBM - Ordo Sancti Basilii Magni - Zakon św. Bazylego Wielkiego - bazylianie

OSO - Osoboje Sowieszczanije - kolegium specjalne przy GPU/NKWD, zaoczny sąd administracyjny

PANKWD - Pietrozawodskij Archiw NKWD - Archiwum NKWD w Pietrozawodsku

PAC - Proces Arcybiskupa Cieplaka i 14 księży. Zarys sprawozdawczy z ilustracjami, pod redakcją Juliana Leszczyńskiego, Moskwa 1923, Wydawnictwo Krasnaja Now'

PCK Polski Czerwony Krzyż

penitencjariusz - spowiednik

per procuram - za pośrednictwem

PIECZŁag, PIECZORŁag - łagry w sąsiedztwie rzeki Peczory

PK - "Przegląd Katolicki"

PKa - "Przewodnik Katolicki"

PKK - Politiczieskij Krasnyj Kriest - Polityczny Czerwony Krzyż

PMS Polska Macierz Szkolna

p.o. - pełniący obowiązki

POW - Polska Organizacja Wojskowa

PP - połnomocznoje priedstawitielstwo - przedstawicielstwo pełnomocne

PPD "Piński Przegląd Diecezjalny"

PRL Polska Rzeczpospolita Ludowa

Profintern - Międzynarodówka komunistycznych związków zawodowych

pro tempore - czasowo

protonotariusz apostolski - infułat, kapłan nie będący biskupem, ale mający prawo noszenia infuły podczas uroczystych obrzędów religijnych

PSB - Polski słownik biograficzny

PW - "Przegląd Wschodni"

pw. - pod wezwaniem

rabkom - raboczij komitiet - komitet robotniczy

RFSR - Radianśka Federatywna Socialistyczna Respublika (ukr.) - Federacyjna Socjalistyczna Republika Radziecka

RGIADW - Rossijskij Gosudarstwiennyj Istoriczieskij Archiw Dalniego Wostoka - Rosyjskie Państwowe Archiwum Historyczne Dalekiego Wschodu

RK - "Roczniki Katolickie"

rkp rękopis

RKP(b) - Rossijskaja Kommunisticzieskaja Partija (bolszewikow) Rosyjska Komunistyczna Partia (bolszewików)

RSFSR - Rossijskaja Sowietskaja Fiedieratiwnaja Socialisticzieskaja Riespublika Rosyjska Federacyjna Socjalistyczna Republika Sowiecka

SAM - Schematyzm archidiecezji mohylewskiej

SCJ Congregatio Sacerdotum a Sacro Corde Jesu Zgromadzenie Księży Najświętszego Serca Jezusowego - sercanie

SDB Salesiani di Don Bosco salezjanie

SDLŻ Schematyzm diecezji łucko-żytomierskiej

SDM - Schematyzm diecezji mińskiej

SDP - Schematyzm diecezji pińskiej

SDPło - Schematyzm diecezji pińskiej obrządku łacińskiego

SDPo - Schematyzm diecezji podlaskiej

SDT - Schematyzm diecezji tiraspolskiej

SDW - Schematyzm diecezji wileńskiej

seksot - siekrietnyj sotrudnik tajny współpracownik GPU/NKWD w więzieniu lub łagrze, donosiciel

s.g. - siego goda - bieżącego roku

SIBŁag - Sibirskije Łagieria - łagry syberyjskie OGPU

SIEWURŁag - Siewiernyje Uralskije Łagieria łagry na północnym Uralu

SIEWWOSTŁag - Siewierno-Wostocznyje Łagieria - łagry na północnym wschodzie (Kołyma, Magadan i inne)

SŁag - Sołowieckije Łagieria - łagry sołowieckie

SŁON - Sołowieckije Łagieria Osobogo Naznaczienija - łagry sołowieckie specjalnego przeznaczenia (od końca lat dwudziestych Siewiernyje Łagieria Osobogo Naznaczienija - łagry północne specjalnego przeznaczenia)

SO - siekrietnyj otdieł tajny oddział

spiecposielenije - zesłanie na specjalnych warunkach

SPO Siekrietnyj Politiczieskij Otdieł Tajny Oddział Polityczny

SRSR - Sojuz Radianśkych Socialistycznych Respublik (ukr.) - Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich

SSSR - Sojuz Sowietskich Socialisticzieskich Riespublik - Związek Socjalistycznych Republik Sowieckich

suspensa a divinis - kara kościelna, która zabrania wykonywania władzy święceń i czynności służby Bożej

SWIR', SWIRŁag - łagier położony wzdłuż rzeki Swir', na jednym z odcinków budowy BBK, pomiędzy jeziorami Onega i Ładoga

TChr Towarzystwo Chrystusowe

TIEMŁag - Tiemnikowskije Isprawitielno-Trudowyje Łagieria system łagrów w Mordwińskiej ASSR (nazwa pochodzi od miasta Tiemnikow w środkowej Rosji)

TJ - Towarzystwo Jezusowe, jezuici

Torgsin - państwowy urząd wymiany walut zagranicznych na ruble

TP - "Tygodnik Powszechny"

trojka - sąd zaoczny, złożony z trzech oficerów GPU/ /NKWD, skazujący w trybie administracyjnym

UBB, UBBŁag - Uprawlenije Bieł-Bałt-Łagieriej - Zarząd Łagrów Kanału Białomorsko-Bałtyckiego

UCHTPIECZŁag - łagry wokół wzniesionego przez więźniów osiedla Uchta nad rzeką Peczorą (Komi ASSR)

UGB - Uprawlenije Gosudarstwiennoj Biezopasnosti - Zarząd Bezpieczeństwa Państwowego

UK - Ugołownyj Kodeks - Kodeks Karny, zob. KK

ukr. ukraiński

UNKWD - Uprawlenije NKWD - Zarząd NKWD (lokalne zarządy UNKWD republik i obwodów wchodziły w skład centralnego, moskiewskiego UNKWD)

URK - Ugołownyj Rossijskij Kodeks - Rosyjski Kodeks Karny

URO - Uprawlenije Rajonnogo Otdieła - Zarząd Oddziału Rejonowego

URSR - Ukrajinśka Radianśka Socialistyczna Respublika (ukr.) - Ukraińska Socjalistyczna Republika Sowiecka

USŁag - Uprawlenije Sołowieckich (Siewiernych) Łagieriej - Zarząd Łagrów Sołowieckich (późn. Północnych)

USŁON - Uprawlenije Siewiernych Łagieriej Osobogo Naznaczienija - Zarząd Łagrów Północnych Specjalnego Przeznaczenia

USSR - Ukrainskaja Socialisticzieskaja Sowietskaja Riespublika - Ukraińska Socjalistyczna Republika Sowiecka

USTWYMŁag - jeden z łagrów na Syberii

USWITŁag - Uprawlenije Siewiero-Wostocznych Isprawitielno-Trudowych Łagieriej - Zarząd Północno- wschodnich Obozów Pracy Poprawczej - administracja łagrów kołymskich

vicarius expositus - wikariusz z prawami proboszcza

WAK - Wsierossijskaja Antirieligioznaja Komissija - Ogólnorosyjska Komisja Antyreligijna

WAW - "Wiadomości Archidiecezji Warszawskiej"

WAWi - "Wiadomości Archidiecezji Wileńskiej"

WCIK - Wsierossijskij Centralnyj Ispołnitielnyj Komitiet - Ogólnorosyjski Komitet Wykonawczy

WCzK Wsierossijskaja Czriezwyczajnaja Komissija po Bor'bie s Kontrriewolucijej i Sabotażom Ogólnorosyjska Nadzwyczajna Komisja do Walki z Kontrrewolucją i Sabotażem (1917- 1922) zob. GPU, OGPU

WDK - "Wiadomości Diecezji Kamienieckiej"

WKP - Wsierossijskaja Kommunisticzieskaja Partija - Ogólnorosyjska Partia Komunistyczna

WKP(b) - Wsiesojuznaja Kommunisticzieskaja Partija (bolszewikow) - Wszechzwiązkowa Komunistyczna Partia (bolszewików)

WORKUTŁag - łagry w okręgu Workuty

ZAHS - Zapysy Aktiw Hromadśkogo Stanu (ukr.) - Urząd Stanu Cywilnego

zawkom - zawodskoj komitiet komitet robotniczy danej fabryki

ZH - "Zeszyty Historyczne"

ZP Zakon św. Pawła Pierwszego Pustelnika - paulini

ZSFSR - Zakawkazskaja Socialisticzieskaja Fiedieratiwnaja Sowietskaja Riespublika - Zakaukaska Socjalistyczna Federacyjna Republika Sowiecka

ŻK - "Życie Katolickie"

ŻODA - Żytomyrśkyj Obłasnyj Derżawnyj Archiw (ukr.) - Żytomierskie Państwowe Archiwum Wojewódzkie


1. Przy wyjaśnianiu nazw niektórych łagrów korzystałem częściowo z pracy S. Kalbarczyka Wykaz łagrów sowieckich miejsc przymusowej pracy obywateli polskich w latach 1939-1943, Warszawa 1993, oraz z ustaleń H. Owsiany w Z historii i geografii łagrów na Wyspach Sołowieckich, Warszawa 1996 (mps).

© 2001 Anna Sweda