Oborowski Jerzy (1893 1919 ?). Ur. 25.10 w miejscowości Warwarowka n. Donem. Należał do
diec. tiraspolskiej. Studia przygotowujące do
święceń kapł. rozpoczął w seminarium duch. w Saratowie, ukończył je w Odessie, dokąd zostało ono przeniesione w 1918. Brak informacji co do miejsc
pracy w ciągu 9 lat po święceniach kapł. W 1928 był proboszczem par.
Wołkowo (Neu-Liebental). W 1932 został zmuszony przez władze sow. do
opuszczenia parafii. Najprawdopodobniej aresztowany. Bliższe losy nie znane.
Źródła: [15: 1917-1919]; [67].
Okks Aloys s. Josepha (1871 1894 ?). Ur. w miejscowości Mariental w
rej. Odessy. Byl absolwentem seminarium duch. w Saratowie i należał do diec.
tiraspolskiej. W latach 1894-1901 pracował w par. Krasna w Besarabii. Od
1910 do 1914 był administratorem, a nast. proboszczem par. Marienfeld w gub.
saratowskiej w NPASSR. Był także proboszczem par. Josephstal (Schwaben
Chutor). Późn. pracował w par. Leichtling i par. Herzog (1928) na Powołżu. Na
tej ostatniej placówce został aresztowany 3.05.1930. Dn. 6.06.1931 został na
podstawie oskarżenia z art. 58-4, 58-6 i 58-10 KK RSFSR skazany na 3 lata
łagrów, z zamianą na zsyłkę na Syberię (sformułowanie sądowe zarzutów por.
biogram ks. Georga S. Baiera). Był więziony w Nowosybirsku. Dalsze losy nie
znane. Źródła: [7: syg. 2ER 112]; [15: 1917]; [67]; [262].
Około-Kułak Antoni (1883 1906 1940). Ur. 31.03 w Budogoszczy w
gub. mohylewskiej. Należał do archidiec. mohylewskiej. W Petersburgu
ukończył metropolitalne seminarium duch., a nast. Akademię Duch. Po
święceniach kapł. (27.05.1906) pracował kolejno jako wikariusz w parafiach:
Zahacie na Łotwie, Smoleńsk, Psków i par. św. Stanisława w Petersburgu. W
1908 został mianowany rektorem, a nast. proboszczem kościoła św. Kazimierza
za Newską Rogatką. W grudniu 1911 został przez władze carskie pozbawiony
piastowanych stanowisk i skazany na 6 miesięcy twierdzy za niedozwoloną
propagandę katolicyzmu w wydawanym przez niego piśmie "Wiera i Żizń".
Karę odbył w b. klasztorze dominikańskim w Agłonie na Łotwie. W 1913
wyjechał na studia do Rzymu, gdzie w Collegium Angelicum zdobył doktorat
z prawa kanonicznego. Wrócił do Petersburga w 1915 i został mianowany
proboszczem par. św. Bonifacego. W 1916 brał udział w pracy społ. jako
wiceprezes piotrogrodzkiego Towarzystwa Pomocy Ofiarom Wojny. Kierował
w nim biurem pracy, zapomóg, wydziałem paszportowym, poszukiwaniem
zaginionych i korespondencją z zagranicą. W październiku 1916 otrzymał
nominację na proboszcza, a dwa lata późn. także dziekana w Smoleńsku (w
1917 parafia liczyła 8 tys. wiernych). Zagrożony uwięzieniem i rozstrzelaniem
za współpracę z wojskowymi władzami pol. w Mohylewie, udał się do Polski.
Na początku lat dwudziestych został przez przebywającego na wygnaniu w
Warszawie metropolitę mohylewskiego, abpa Edwarda Roppa (zob. biogram),
mianowany jego wikariuszem gen. Zorganizował Sekretariat Arcybiskupa
Mohylewskiego (istniał przy ul. Mazowieckiej 11/31 w Warszawie do grudnia
1931) oraz sąd metropolitalny pierwszej i drugiej instancji, którego był
oficjałem (1921-1931). W latach 1923-1932 wydawał w Warszawie bardzo
ważny źródłowo "Elenchus cleri et eccesiarum archidioecesis mohyloviensis in
Russiam", a od 1.04.1931 "Komunikat Urzędowy Sekretariatu Arcybiskupa
Metropolity Mohylewskiego" (wydanie na powielaczu). W latach dwudziestych
był wiceprzew. Stowarzyszenia Pomocy Głodującym w Rosji i prowadził
starania o uwolnienie więzionych w ZSSR księży kat. i zakonnic obrz. wsch. Na
ten temat korespondował z przebywającym w Rzymie ks. Włodimirem Abrikosowem (zob. biogram). Do końca lat dwudziestych prowadził ożywioną
działalność publicystyczną na łamach różnych czasopism kat., poświęconą
sytuacji i prześladowaniom Kościoła kat. w ZSSR, śledzoną pilnie przez GPU.
Jego broszura pt. Misja Polski na Wschodzie dawniej, obecnie, i w przyszłości
(Wąbrzeźno 1926) wywołała ostry atak prasy sow. Sowiecki prokurator gen. w
Moskwie, P. Katanjan, opublikował komentujący tę broszurę artykuł pt. Krzyż
i mauzer ("Izwiestija CIK", 31.01.1929), mówiący o
antysow. działalności
księży pol. w ZSSR, co było przygotowaniem do licznych aresztowań
duchowieństwa kat. pod koniec 1929 i w styczniu 1930. Konsulat RP w
Leningradzie w liście z 6.02.1929 do Poselstwa Pol. w Moskwie przekazywał
prośbę księży z Leningradu o przyhamowanie do minimum wystąpień ks.
Około-Kułaka [3: syg. 80, k. 208]. Zajmował się także duszpasterstwem
katolickiej inteligencji ros. w Polsce i wydawał dla niej miesięcznik "Kitieź".
Miał tytuł prałata pap. i prałata kapituły mohylewskiej. Odznaczony Orderem
Polonia Restituta. Aresztowany w Warszawie 30.03.1940 przez gestapo, został
osadzony na Pawiaku, a nast. przewieziony do obozu koncentracyjnego w
Sachsenhausen-Oranienburg, gdzie zm. 2.07.1940. Opublikował kilkadziesiąt
artykułów i kilka cennych pod względem historycznym broszur dotyczących
Kościoła kat. w Rosji i ZSSR. Źródła: [3: syg. 70, k. 208]; [14: 1917,
1923-1932]; [51]; [52]; [57: 1923, nr 5 i 6; 1929, nr 24 s. 367]; [84]; [86]; [93:
1924-1939]; [147: 773, k. 178-187]; [170]; [202: 1946]; [233: rkp 666/49];
[260];
Około-Kułak Władysław (? ? ?). Wg informacji zanotowanej przez
Grażynę Lipińską [43] ksiądz z archidiec. mohylewskiej o tym nazwisku,
aresztowany w pierwszym okresie kolektywizacji w 1928 (?) razem ze swoją
zamężną siostrą, Zofią Wojczyńską z Witebska, skazany na 5 lat łagrów i
skierowany do KRASŁagu. Wg innych informacji miał być bezterminowo
zesłany do Krasnojarskiego Kraju, gdzie, wspomagany przez siostrę, był
ukrytym wędrownym duszpasterzem wśród deportowanej tam ludności pol.,
białorus., ukr. i in. w rejonach wiejskich. W 1945 został jakoby ponownie
aresztowany. Informacja niejasna, gdyż księdza o tym imieniu i nazwisku nie
notują schematyzmy archidiec. mohylewskiej i in. diecezji. Źródła: [43]; [262].
Olisberg Paweł s. Piotra (1895 1917 ? ?). Ur. w Odessie. Nie znany
bliżej duchowny, prawdopodobnie z diec. tiraspolskiej. Aresztowany w 1925,
lecz wkrótce zwolniony. Ponownie aresztowany i przez Kolegium OGPU
skazany na 3 lata więzienia. W latach 1929-1932 przebywał w łagrze na
Sołówkach. Nie notowany w schematyzmach archidiec. mohylewskiej, diec.
tiraspolskiej i in. Źródła: [262]; [309].
Olszewicz Franciszek (1852 1876 po 1936). Należał do
diec. płockiej.
Był absolwentem seminarium duch. w Płocku. Kanonik kapituły pułtuskiej. W
latach 1908-1914 był proboszczem i wicedziekanem w par. Chorzele. Od 1914
do 1920 proboszcz par. Winnica i wicedziekan przasnyski. W czasie ofensywy bolsz. został w sierpniu 1920 na kilka miesięcy uprowadzony przez wojska
sow.
Po powrocie, 20.10 tr., był nadał proboszczem w Winnicy. Pozostawał tam do
1936. Źródła: [124: 1912-1936]; [137: 1920, nr 9-10, s. 140].
Opolski Ignacy s. Mikołaja (1885 1916 1937).
Ur. w Snitkowie na terenie diec. kamienieckiej.
Należał do diec. łucko-żytomierskiej. Ukończył
seminarium duch. w Żytomierzu. W 1918 był wikariuszem par. Felsztyn w dek. Płoskirów, a w latach
1919-1925 i być może późn. administratorem par.
Januszpol i Krasnopol w dek. Lubar. Aresztowany i
więziony w latach dwudziestych. Po raz ostatni został
aresztowany 27.01.1930 w par. Romanów (w 1918
liczyła 6998 parafian) w dek. żytomierskim. Kolejno
więziony był w Żytomierzu i Kijowie, gdzie 10.05.1930 podczas grupowego
procesu księży pol. z Ukrainy został skazany przez trojkę Kolegium OGPU
USSR na podstawie art. 54-10 KK USSR na 8 lat łagrów, bez prawa do
ponownego rozpatrzenia sprawy. 27.01.1930 skierowany do politizolatora w
Jarosławlu n. Wołgą. Cierpiał na serce, wątrobę i chorobę przewodu moczowego. W liście z 22.02.1932, pisanym z więzienia w Jarosławlu do Jekatieriny P.
Pieszkowej, wspominał, że od roku nie otrzymuje żadnej pomocy materialnej,
ale prosił tylko, jeśli to możliwe, o przysłanie mu Biblii, zawierającej Nowy
Testament w języku ros. lub w którymś z języków zach., zwłaszcza
franc.
Wyrażał pragnienie wymiany do Polski. Według listu z 26.10.1933 jego brata,
Juliana Opolskiego, sekretarza Sądu Grodzkiego w Łucku, do prymasa Polski
z prośbą o interwencję i spowodowanie odesłania go do Polski, od 3 lat był
umieszczony na liście więźniów polit. przewidzianych do wymiany między
Polską i ZSSR. Według kolejnych listów brata do prymasa Polski, z 16.06 i z
12.09.1934, w tej samej sprawie do 15.09.1933 przebywał w więzieniu w
Jarosławlu n. Wołgą, a nast. został deportowany do łagru na Wyspach
Sołowieckich i znalazł się w łagrze na Wielkiej Wyspie (Sawwatyjskiej), a wg
innych informacji w obozie pracy w Kiem'. Minister Józef Beck w liście z 22.12.1933 do prymasa Polski, kard.
Augusta Hlonda, zapewniał, że MSZ poleciło delegatowi PCK w Moskwie
zbadać stan zdrowia ks. Opolskiego i wydało instrukcję otoczenia go przez
tegoż delegata troskliwą opieką. Na liście A. Ponińskiego z marca 1937
wymieniany jest jako więzień łagrów na Sołówkach. Został tam aresztowany i
25.11.1937 przez specjalną trojkę UNKWD obw. leningradzkiego skazany na
śmierć. Dwa tygodnie późn., 8.12, rozstrzelany w więzieniu sołowieckim.
Ojciec jego był także więziony, a matka, staruszka, została wyrzucona z
rodzinnego domu i pozostała bez żadnych środków utrzymania. Miał rodzinę na
Ukrainie i w Polsce. Źródła: [1: syg. III/100, k. 89, 119, 125, 179]; [7:
syg. 2ER 135]; [9: AH, t. IV, cz. 26. s. 81-81]; [23: 1914-1925]; [32: syg. A.12.P/6]; [71,
s. 98]; [78, s. 35]; [88: 1930, nr 37, s. 9]; [162, s. 460]; [235, z. 8]; [262]; [264].
Oraczewski Wiktor (1870 1894 1941). Należał do
diec. łucko-żytomierskiej, a nast. łuckiej. Absolwent seminarium duch. w Żytomierzu. Za walkę
z mieszanymi małżeństwami był represjonowany przez władze carskie (kary
pieniężne, pozbawienie na pewien czas stanowiska duszp., izolacja w
klasztorze). W 1902 przebywał karnie w dawnym klasztorze oo. Franciszkanów
w Żytomierzu (razem z ks. Marianem Tokarzewskim zob. biogram). W latach
1904-1906 był administratorem par. Ptycza w dek. Dubno, a w 1907 par.
Bazalia w dek. Krzemieniec. Późn. (19101914) ponownie został administratorem par.
Ptycza. W 1918 zajmował stanowisko administratora par. Kumanowce w dek. lityńskim. Napadnięty i poraniony przez bolszewików po 1918.
Od początku lat dwudziestych pracował w diec. łuckiej, kolejno jako
administrator par. Boremel i par. Złoczówka w dek. Dubno (1923- -1930),
gdzie był wicedziekanem, jako proboszcz par. Beresteczko i administrator par. Tesłuhów (1931-1934). Był
nadal wicedziekanem dubieńskim. W 1926 został
honor. kanonikiem ołyckim. W latach 1935-1936 był
proboszczem kolegiaty ołyckiej i administratorem par.
Długoszyja w dek. łuckim, a nast. par. Oleksiniec i
par. Wiśniowiec Stary. Zm. na Wołyniu 21.01.1941.
Źródła: [23: 1902-1938]; [78, s. 24]; [142].
Ożał (Ożelis) Antoni (1862 1887 po 1938).
Pochodził z archidiec. mohylewskiej i ukończył
metropolitalne seminarium duch. w Petersburgu. W
latach 1889-1890 był wikariuszem par. Orsza. Późn. był administratorem
kolejno par. Babinowicze (1894-1901) w dek. orszańskim i par. Lepel
(1902-1904), gdzie był dziekanem. Od 1905 do 1919 był administratorem par.
Zabiały i dziekanem dek. Dryssa-Siebież. Odznaczony Orderem św. Anny III
klasy. Wiosną 1919 został aresztowany jako jeden z kilkunastu zakładników
pol. i był więziony w Witebsku. Uwolniony dzięki wymianie więźniów z
Polską, znalazł się na Litwie (przebywał tam już w 1923). W latach nast. był
proboszczem par. Staciunai w diec. kowieńskiej, a nast. rezydentem w tej
parafii. W 1938 został mianowany administratorem par. Deltuva w dek.
wiłkomierskim (Ukmerge). Zm. 17.10.1938. Źródła: [14: 1889-1917,
1923-1932]; [36: 1920, s. 10]; [65, s. 165]; [222].
