Lachowicz Władysław (1858 1880 ?). Należał do
diec. łucko-żytomierskiej. Studiował w seminarium duch. w Żytomierzu, a nast. w Akademii
Duch. w Petersburgu, uzyskując tam doktorat z prawa kanonicznego. W 1887
był administratorem par. Kołki w dek. łuckim, a w latach nast. (1892-1894)
wikariuszem i katechetą szkoły realnej w Równem. W latach 1901-1910
administrował par. Nowograd Wołyński i był tam dziekanem. W 1914 pracował
jako katecheta szkół średnich w Łucku. Był prześladowany przez władze carskie
za nauczanie języka pol. Podczas I wojny świat. w 1917 przebywał w
Biełgorodzie w gub. kurskiej, a po powrocie do diecezji w 1918 był
administratorem par. katedralnej w Kamieńcu Podolskim i dziekanem w tym
mieście. W tym samym roku został mianowany wiceoficjałem sądu biskupiego
reaktywowanej w 1918 diec. kamienieckiej, konsultorem diecezjalnym i
egzaminatorem prosynodalnym. W 1919 został skazany na śmierć za zwalczanie
bolszewizmu. Ocalał dzięki wejściu do Kamieńca Podolskiego innych wojsk i
zmianie władzy. Późn. przebywał w Polsce i w latach 1924-1934 był katechetą
w Zduńskiej Woli. Od 1935 zamieszkał w Piotrkowie Trybunalskim. Przebywał
tam jeszcze w 1938. Był kanonikiem honor. kapituły ołyckiej, prałatem pap. i
kawalerem Orderu św. Anny. Źródła: [14: 1917]; [23: 1887-1938]; [78, s.
24-25]; [83: 1920, nr 1-2];
Lang Johannes (1882 1905 ?). Ur. w Symferopolu. Należał do
diec. tiraspolskiej. Był absolwentem seminarium duch. w Saratowie. Po święceniach
kapł. był wikariuszem par. w Rostowie n. Donem, a od 1908 do 1927
wikariuszem z prawami proboszcza (vicarius expositus) w par. Nowoczerkask.
Był prześladowany i pod koniec lat dwudziestych miał zakaz sprawowania
funkcji duszp. Zmarł jako zesłaniec śmiercią głodową na Syberii. Data śmierci
nie znana. [15: 1917]; [67]; [295].
Lewiński Jan s. Innocentego (1871 1893
1952). Ur. 28.05 w Kamieńcu Podolskim, gdzie
ukończył gimnazjum klasyczne. Należał do diec. kamienieckiej. Był absolwentem seminarium duch. w
Żytomierzu i od 1893 pracował jako katecheta szkół
średnich w Winnicy. W 1902 był wikariuszem par.
katedralnej w Łucku. W latach 1902-1913 pracował
jako katecheta w szkole realnej w Winnicy, a nast.
jako administrator par. Matki Boskiej Anielskiej w
tym mieście i dziekan. 16.05.1920, podczas ofensywy wojsk pol. w kierunku
Kijowa, do kościoła w Winnicy przybył Józef Piłsudski i w jego intencji
odprawione zostało tam nabożeństwo. Zapewne w związku z tym wydarzeniem,
bardzo niebezpiecznym dla miejscowego proboszcza, którym był ks. Lewiński,
po przywróceniu władzy bolsz. uległ on namowom wyjazdu do Polski razem z
wycofującymi się wojskami pol. W r. nast. wrócił jednak potajemnie do
Winnicy, co było z jego strony aktem wielkiej odwagi. W 1924 był tam nadal
i administrował także par. Strzyżawka w dek. winnickim. W związku z
rekwizycjami w kościołach za nieprzedstawienie spisów inwentarzowych
podległych mu kościołów został skazany 5.05.1922 przez Podolski Gubernialny
Trybunał Rew. na przymusowe roboty publiczne i pozbawienie wolności na
okres 4 miesięcy. Warunkiem anulowania kary było uiszczenie w ciągu 72
godzin 300 mln rubli grzywny na fundusz dla głodujących za pośrednictwem
finotdieła (wydział finansowy). Pod wpływem prześladowań uległ namowom
wyjazdu do Polski, ale po paru tygodniach potajemnie powrócił do swojej
parafii w Winnicy. Nękany przez GPU, został 19.07.1929 aresztowany i po z
górą czterech miesiącach (30.11.1929) zwolniony. Kolejny raz aresztowany
18.01.1930, więziony był w Białej Cerkwi, Kijowie i Charkowie. Sądzony w
zbiorowym procesie 32 katolików-Polaków i grupy księży z Ukrainy w dn.
21-27.06.1930. Dn. 27.06.1930 został na podstawie art. 54-2, 54-3, 54-4, 54-5,
54-6 i 54-10 KK USSR skazany na śmierć przez rozstrzelanie, z zamianą na 10
lat łagrów i 5 lat pozbawienia praw publicznych (ar. 29 KK USSR). Polskie
MSZ informowało o tym prymasa Polski pismem z 30.07.1930 (błędnie
wymieniony w nim jako Liwiński). Omyłkowo w grupie 10 księży z więzienia
w Charkowie został 26.09 tr. wysłany do łagru w Kotłasie. Dotarł tam
20.10.1930, lecz już 8.11 tr. cała grupa znalazła się w politizolatorze w
Jarosławlu n. Wołgą. Były ordynariusz diec. kamienieckiej, bp Piotr
Mańkowski, w liście z 16.07.1930 donosił prymasowi Polski o ich uwięzieniu,
dodając, że do Charkowa udała się jedna z jego b. parafianek o nazwisku
Popielowa, by nieść pomoc uwięzionym tam księżom. Szereg organizacji i osób
prywatnych z Łucka złożyło podania do pol. MSZ i Poselstwa Pol. w Moskwie
z prośbą o starania w celu zwolnienia i wymiany ks. Lewińskiego do Polski.
Dzięki temu został wciągnięty na listę przeznaczonych do tego więźniów i
18.01.1931 wymieniony na sow. szpiegów na granicznej stacji kolejowej
Niegorełoje k. Stołpców. Po krótkim pobycie w Poznaniu przyjął probostwo w
Turzyskach k. Kowla w diec. łuckiej. Był tam również katechetą. Od 1932 był
rezydentem w Sarnach na Wołyniu, gdzie proboszczem został jego przyjaciel
z diec. kamienieckiej, ks. Jan Świderski (zob. biogram). Od września 1939, po
opuszczeniu tego stanowiska przez ks. Świderskiego, był tam proboszczem i
dziekanem. W sierpniu 1943 obchodził złoty jubileusz kapłaństwa. W końcu
maja (?) 1945 z transportem parafian opuścił Sarny i udał się do Łodzi, gdzie
był kapelanem kaplicy na cmentarzu w Dołach koło tego miasta. Zm. w Łodzi
27.05.1952. Był prałatem i honor. kanonikiem kapituły ołyckiej. W 1995 w
kościele w Sarnach, gdzie po wielu latach została reaktywowana parafia kat.,
staraniem jego byłych wychowanków została wmurowana poświęcona mu
tablica pamiątkowa. Źródła: [1: syg. III/100, k. 42, 49]; [5: syg. 11049, k. 22];
[23: 1894-1918]; [32: syg. A.12.P/4]; [49]; [57: 1922, nr 9, s. 132]; [71, s. 54,
87]; [86]; [88: 1930, nr 28, s. 8; nr 16-17, s. 15; nr 30, s. 7; nr 32, s. 9; 1931,
nr 8, s. 123; nr 16, s. 251]; [142]; [152]; [158, s. 143]; [162, s. 442]; [235, z. 8];
[262]; [303, s. 86-89]; [320].
Liniewicz Antoni (1875 1898 ?). Należał do
diec. kamienieckiej. Był absolwentem seminarium
duch. w Żytomierzu i w latach 1905-1910 pracował
jako wikariusz par. Krasiłów w kościele filialnym w
Kulczynach, a w 1914 jako administrator par. Radziwiłłów w dek. Krzemieniec. W 1910 był skazany
przez władze carskie na izolację w klasztorze (w
Zasławiu ?) za walkę z małżeństwami mieszanymi,
kat.-prawosł. W 1914 został zbity do nieprzytomności
nahajkami przez kozaków i zesłany w głąb Rosji. W
1917 pozostawał poza diecezją. Powrócił do pracy na Podolu i w 1922 był
administratorem par. Kumanowce (w 1918 liczyła 6271 wiernych) w dek. Lityń.
25.09.1922, po konfiskacie w kościele, w czasie której zabrano nawet ławki i
chorągwie, na ks. Liniewicza nałożono kontrybucję, a późn. go aresztowano.
Pracował tam jeszcze ok. 1924. W 1929 aresztowany przez DPU i skazany na
rok więzienia za nauczanie dzieci religii. Późn. nielegalnie udał się do Polski.
Dalsze losy nie znane. Miał tytuł szambelana pap. Źródła: [1: syg. III/100, k.
38]; [23: 1904-1918]; [32: syg. A.12.P/6]; [71, s. 54-70, 83]; [78, s. 25]; [113];
[162, s. 441, 445]; [320].
Lisiecki Bolesław (1845 1876 1919). Należał
do diec. łucko-żytomierskiej. Był absolwentem
seminarium duch. w Żytomierzu. W 1887 był administratorem par. Aleksandria w dek. Równe, a nast.
(1891-1894) par. Białopol w dek. berdyczowskim. W
r. nast. pozostawał bez stanowiska. W latach
1906-1910 pracował jako administrator par. Kazimirka (2064 wiernych) w dek. rówieńskim, a nast.
(1918) par. Mańkowce (820 wiernych) w dek. Lityń.
W 1919 został aresztowany w Winnicy, pobity i
zamordowany przez bolszewików. Zdradzał objawy choroby psychicznej.
Źródła: [23: 1887, 1891-1918]; [32: syg. A.12.P/6]; [57: 1922, nr 13, s. 201];
[71, s. 60-61]; [78, s. 28]; [86]; [283, s. 264].
Lisowski (Lissowski) Adam s. Józefa (1883 1907 1929). Ur. we wsi
Karandy k. Oszmiany. Należał do archidiec. mohylewskiej. Był absolwentem
metropolitalnego seminarium duch. i Akademii Duch. w Petersburgu, którą
ukończył w 1907 ze stopniem magistra teologii. W 1910 został wikariuszem
par. św. Trójcy, Wniebowzięcia NMP i św. Rocha w Mińsku, a w r. nast.
administratorem par. św. Szymona i św. Heleny w tym mieście. W 1912 był
krótko kapelanem filialnego kościoła w Sumach w gub. charkowskiej. W latach
1912-1914 pracował jako katecheta w różnych szkołach w Moskwie. Od 1914
był proboszczem par. Horodyszcze k. Pińska. Po dwóch latach objął stanowisko
administratora par. Ihumeń i dziekana. W latach 1918-1922 był proboszczem
par. Koroleszczewicze, administratorem par. Annopol pod Mińskiem oraz
proboszczem katedry w Mińsku. W 1919 przez kilka miesięcy zastępował
ponadto proboszcza par. Kamień w dek. mińskim, ks. Jana
Zarako-Zarakowskiego. W 1921 został przez bpa Zygmunta Łozińskiego
mianowany wikariuszem gen. tej części diec. mińskiej, która pozostała w ZSSR.
Na początku 1922 był administratorem kościoła katedralnego w Mińsku i
dziekanem mińskim. Aresztowany 2.05.1922 w związku z konfiskatami cennych
przedmiotów liturgicznych, prowadzonymi w kościołach, został oskarżony o
działalność mającą na celu stworzenie na Białorusi Chrześcijańskiej
Demokratycznej Partii (ostoi reakcji klerykalno-kapitalistycznej w Polsce),
dążenie do wywołania ostrych konfliktów między władzą sowiecką a masami
parafian, co mogło doprowadzić do zaburzeń połączonych z ofiarami ludzkiemi
[79, s. 135], kontakty z władzami pol., ukrywanie w swym domu kosztowności
kośc. podlegających konfiskacie itp. Sądzony był w Mińsku razem z ks. Janem
Wasilewskim (zob. biogram) i ks. Michałem Tomaszewskim (zob. biogram)
przez Nadzwyczajny Sąd Najwyższego Rewolucyjnego Trybunału BSSR i 31.05
tr. został skazany w jednym z pierwszych procesów sądowych przeciwko
księżom kat. na Białorusi na karę śmierci przez rozstrzelanie, z zamianą na 5
lat więzienia, z zastosowaniem robót przymusowych. Oskarżycielami w procesie
byli dwaj komuniści pol.: Stanisław Pestkowski i Julian Leszczyński. Ks.
Lisowski był więziony w Mińsku, w Moskwie na Butyrkach i w Jarosławlu n.
Wołgą. 28.04.1924 został wymieniony do Polski w grupie 117 Polaków. W tym
samym roku został administatorem par. Horodyszcze pod Pińskiem, a nast.
proboszczem par. Wyszki. Był kanonikiem honor. kapituły pińskiej. Zm. w
Warszawie 12.10.1929. Źródła: [14: 1910-1917]; [3: syg. 70, k. 336-338]; [32:
syg. A.12.P/4; syg. A.12.P4/4]; [33]; [61: 1929, nr 10-12, s. 9-10]; [69:
1915-1919]; [79, od s. 135 passim]; [165: 1922-1923].
Liwiński Jan zob. Lewiński Jan
Lodyga zob. Ładygo Jan
Loran Rafael (1872 1897 1948). Pochodził z
diec. tiraspolskiej. Był absolwentem seminarium duch.
w Saratowie. W latach 1898-1901 pracował jako
wikariusz, a nast. proboszcz par. w Saratowie, późn.
proboszcz par. w Schuck. Od 1904 był spowiednikiem
w seminarium duch. w Saratowie. Po kilku latach
pracy na tym stanowisku został (1910) najpierw
proboszczem, a nast. dziekanem w Katharinenstadt. W
latach 1911-1924 był proboszczem par. Baden
(Błagodatnowskoje) w gub. chersońskiej w dek. Odessa, a późn. par. Sulz. Od 1928 do 1933 był także dziekanem w d. gub. saratowskiej. Przed aresztowaniem pracował w par. Landau k. Odessy. Aresztowany
został razem z grupą kilku innych księży i podczas procesu w Odessie - jaki
odbył się na początku maja 1935 - skazany na 10 lat łagrów i zesłanie.
Zachowały się świadectwa, że z zesłania pisał listy do swoich b. parafian z
pouczeniami duszp. Wg pisma Wydziału Konsularnego Ambasady Pol. w
Moskwie z 28.06.1938 do MSZ na zesłaniu przebywał pod adresem:
Ałma-Atynskaja obłast', Kazachstan, poczta Tołgar, ul. Woroszyłowa 10. W
1940 spotkał się w Kazachstanie ze swoim przyjacielem, ks. Josephem Kruschinskim, a późn. i z in. księżmi z diec. tiraspolskiej (Joseph Neugum,
Aleksander Staub i J. Wardt), przebywającymi tam na zesłaniu. Zm. tam w
1948. Źródła: [10, s. 89]; [15: 1917]; [32: syg. A.44.115/1]; [67]; [84]; [88:
1935, nr 22, s. 347].
Lubczyński Feliks s. Mikołaja (1886 1909
1931). Ur. w Starokonstantynowie w gub. wołyńskiej.
Należał do diec. kamienieckiej. Był absolwentem
seminarium duch. w Żytomierzu. W 1910 przebywał
w klasztorze w Zasławiu w oczekiwaniu na
stanowisko. W latach 1913-1916 był wikariuszem par.
św. Aleksandra w Kijowie, a nast. (1916-1919)
administratorem par. Kuna w dek. Bracław. W 1919
podjął pracę w Hajsynie. We wrześniu 1920 na prośbę
wiernych podjął pracę w par. Koszowata w dek.
Humań. Został tam aresztowany przez agentów GubCZEKI (gubernialny urząd
CZEKA) na podstawie podejrzenia o szpiegostwo i umieszczony w więzieniu
w Hajsynie. Uwolniony dzięki interwencji miejscowych wieśniaków. W czasie
jego pobytu w areszcie na początku września 1920 we wsi Koszowata i okolicy
wybuchło powstanie kułackie przeciwko władzy sowieckiej [262]. Został
wówczas powtórnie aresztowany jako podejrzany o udział w jego
zorganizowaniu i osadzony w więzieniu w Tulczynie. W listopadzie 1920 został
zwolniony, po wyjaśnieniu, że w czasie powstania przebywał w areszcie w
Hajsynie. W 1921 ponownie aresztowano go pod zarzutem kontrrewolucji, lecz
został zwolniony na podstawie amnestii. Prosił ordynariusza diec.
kamienieckiej, bpa Piotra Mańkowskiego, o zgodę na wyjazd do Polski, lecz na
jego polecenie pozostał w Hajsynie. W 1919 (1922?) w czasie napadu na
plebanię w Kopijówce zostało zabitych 7 osób, w tym jego rodzice i
domownicy. Zwłoki ojca zostały porąbane i razem z innymi trupami wrzucone
do studni. Pod koniec 1922 ks. Lubczyński przeniósł się do Kamieńca
Podolskiego, gdzie objął stanowisko duszpasterza w kościele orm. Miał ponadto
pod opieką kościoły w parafiach Orynin, Kitajgród, Supruńkowce i Zińków. W
tym roku został po raz kolejny aresztowany w Kamieńcu Podolskim w związku
ze sprzeciwem wobec konfiskat przedmiotów liturgicznych w kościołach i w
pokazowym procesie skazany na śmierć za opór przy ich wykonywaniu, razem
z ks. Władysławem Dworzeckim (zob. biogram) i ks. Antonim Niedzielskim
(zob. biogram). Wyrok zamieniono późn. na 2 lata więzienia. W Kamieńcu
Podolskim zastępował aresztowanego w tym czasie ks. Niedzielskiego. Brak
informacji o okolicznościach zwolnienia. W sierpniu 1923 był znów aresztowany pod zarzutem nielegalnego nauczania dzieci katechizmu. Wg aktu
oskarżenia razem z nim uczyła katechizmu nauczycielka, Maria Błońska, z
nielegalnej szkoły pol. Po 6 tygodniach został zwolniony po złożeniu kaucji w
wysokości 500 rubli wniesionej przez jego parafian. Z późn. akt sądowych
wynika, że dalej nielegalnie uczył katechizmu. Do 1927 pracował w Kamieńcu
Podolskim i okolicy, mieszkając przy ul. Jana Chrzciciela nr 2. Po raz ostatni
aresztowany 13.04.1927. Podczas przesłuchania 4.04.1928 został oskarżony o
to, że w latach 1922-1927 systematycznie wygłaszał w kościołach w obecności
bardzo licznych wiernych ostre antysowieckie i kontrrewolucyjne kazania, w
których rozszerzał wpływ polskiej, burżuazyjnej państwowości, to znaczy
przejawiał współpracę z częścią polskiej burżuazji międzynarodowej. Zajmował
się też agitacją i propagandą mającą na celu osłabienie i obalenie władzy
sowieckiej, wykorzystując religijne i narodowościowe przesądy mas [262].
Przeszedł ciężkie śledztwo w więzieniu na Butyrkach w Moskwie, w czasie
którego na znak protestu 11.04.1928 podjął głodówkę, żądając rozmowy z
prokuratorem. Po rozmowie z nim przerwał ją 18. tego miesiąca. Akta śledcze
zawierają opinię jego parafian, mówiącą o tym, że jest śmiałym i zdecydowanym
człowiekim nienawidzącym władzy sowieckiej i nie bojącym się niczego [262].
Dn. 21.06.1928 został przez Kolegium OGPU skazany na 10 lat łagrów na Sołówkach z art. 58-4, 58-7 i 58-10 KK RSFSR. Przybył tam 30.09 tr. z osłabionym systemem nerwowym na skutek przejść w więzieniu. Początkowo
pracował jako stróż. Na początku 1929 został skierowany, razem z grupą ponad
30 innych księży, do łagru o zaostrzonym reżimie na wyspie Anzer. W 1. poł.
1930 wykonywał ciężkie roboty w grupie wszystkich więzionych tam księży
kat. (KASSR, g. Kiem', 4 otdielenije SŁON, punkt Anzer, Komandirowka Troickaja). Zachorował na zapalenie mózgu i zm. w wieku 45 lat w centralnym
lazarecie na tzw. Kremlu na Wielkiej Wyspie 17.11.1931 o godz. 13. Akt zgonu
nr 302 datowany jest 19.11.1931. W chorobie przed śmiercią z wielkim
oddaniem otaczał go opieką ks. Potapij Jemielianow (zob. biogram) oraz inni
księża. Dzięki ich solidarnym staraniom został pogrzebany w trumnie, co było
na Sołówkach wypadkiem wyjątkowym. Oleg Wołkow, autor wspomnień
wydanych w kilku językach zach. oraz w języku pol. (W otchłani, Warszawa
1993), który był jego współtowarzyszem w więzieniu na Butyrkach w Moskwie
w 1928, a po kilku miesiącach współwięźniem w łagrze na Sołówkach, w
sposób bardzo pozytywny przedstawia jego osobę. Więzień łagru na Słówkach,
M. Lenardowicz, w swoich wspomnieniach podaje, że w 1927 spotkał w łagrze
na Sołówkach ks. Łubiańskiego z Białorusi [41, s. 71]. Na Białorusi i na
Ukrainie nie było jednak księdza o tym nazwisku. Chodzi niewątpliwie o ks.
Lubczyńskiego. Źródła: [1: syg. III/28, k. 212-214]; [7: syg. 2ER 124]; [23:
1910-1918]; [68]; [78, s. 35]; [88: 1933, nr 49, s. 629]; [162, s. 442]; [200];
[219]; [229]; [262]; [264]; [273]; [281].
Lubczyński Kazimierz. Miał pochodzić z diec. kamienieckiej. Został
uwięziony za nauczanie katechizmu i w 1930 od trzech lat przebywał w
więzieniu. Źródła: [34: 1930, nr 3, s. 81]; [80: 1930, nr 5, s. 86]; [200]. Ani w
diec. kamienieckiej, ani w diec. żytomierskiej nie było księdza o tym imieniu
i nazwisku. Informacje dotyczą prawdopodobnie ks. Feliksa Lubczyńskiego.
Lubieński Ignacy s. Adolfa (1978 1906 po
1937). Należał do diec. kamienieckiej. Był absolwentem seminarium duch. w Żytomierzu. W 1907 był
wikariuszem par. Szarogród (w 1918 parafia liczyła
7487 wiernych) w dek. Mohylew Podolski. W 1910
został administratorem par. Jałtuszków (1598 parafian)
w tym samym dekanacie, a w 1914 wrócił na
stanowisko wikariusza par. Szarogród. W 1918 był
administratorem par. Samczyńce (2039 parafian) w
dek. Bracław. W 1924 miał pod opieką parafie
Samczyńce, Bracław i Niemirów (1475 parafian) w tym samym dekanacie.
Aresztowany w 1929 i skazany na 5 lat łagrów. W piśmie Konsulatu Pol. w
Kijowie z 24.02.1930 do MSZ, zawierającym wykaz aresztowanych w tym okresie księży, brak jest jego nazwiska. Wykaz ten może być jednak niekompletny.
W marcu 1931 przebywał na zesłaniu w miejscowości Stacja Pieniug, a w
marcu 1933 na przymusowym osiedleniu w Kursku. Wg listy A. Ponińskiego
przebywał tam na początku 1937. Po zwolnieniu z łagru aresztowany w 2. poł.
1937. Potwierdzają to dane z PCK w Moskwie. Kierownik Wydziału
Konsularnego Ambasady RP w Moskwie, T. Błaszkiewicz, w piśmie do MSZ
z 28.06.1938, podającym listę 80 zmarłych ostatnio i więzionych księży,
informował, że ks. Lubieński, przebywający na zesłaniu, został najprawdopodobniej aresztowany w 2. poł. 1937. Dalsze losy nie znane. Źródła: [1:
syg. III/100, k. 180]; [23: 1907-1918]; [32: syg. A.44.115/1]; [78, s. 34]; [88:
1934, nr 51, s. 807]; [192: 1930, nr 2, s. 81]; [309].
Lubowski Bronisław s. Albina. Ur. 1909 w Komorowie w b. gub. podolskiej w rodzinie robotn. Z zawodu cukiernik. Alumn ukrytego seminarium duch.
w Kijowie, kierowanego przez ks. Teofila Skalskiego (zob. biogram) i ks.
Kazimierza Naskręckiego (zob. biogram) w poł. lat dwudziestych. Aresztowany
25.05.1929 razem z dwoma alumnami wspomnianego seminarium. Oskarżony
o to, że razem z innymi alumnami przygotowywał się do działalności księdza
w celach kontrrew. Skazany przez OSO przy Kolegium DPU USSR na 3 lata
zesłania na Syberię. Dalsze losy nie znane. Źródło: [287 (6)].
