Keler (Keller Michał) zob. Köhler Michael
Kelsch Joseph zob. Kölsch Joseph
Kelus Antoni (Dołęga-) (1872 1895 1927).
Należał do diec. łucko-żytomierskiej i był absolwentem seminarium duch. w Żytomierzu. W latach
1902-1905 pracował jako wikariusz par. św. Aleksandra i katecheta w 3 gimnazjum podolskim oraz w
szkole rzemieślniczej w Kijowie. Przez pięć lat
(1905-1910) był administratorem par. Kulczyny (w
1918 liczyła 4000 wiernych) w dek. Starokonstantynów, a od 1914 administratorem par. Piatyhory (w
1918 liczyła 1264 parafian) w dek. Humań. W latach
1917-1922 i zapewne dłużej administrował par. Zozów (1288 wiernych) i par.
Wachnówka (2503 wiernych) w dek. berdyczowskim oraz (od 1922) par. Gniewań-Witawa (4766 parafian). Nie wymieniany w spisie księży zawartym w
anonimowym opracowaniu z 1924 na temat Kościoła kat. na Ukrainie,
przygotowanym dla MSZ. Nękany i torturowany w więzieniu przez GPU, dostał
obłędu i zm. w szpitalu w Winnicy w styczniu 1927. Jedno ze źródeł
sow.
podaje, że niejaki ks. Dołęga porzucił kapłaństwo [33, s. 302], co wskazywałoby
na osobę ks. Kelusa, który używał też formy nazwiska Dołęga-Kelus i pod tym
nazwiskiem był niekiedy wymieniany. Nie ma żadnych podstaw do takiego
twierdzenia. Niekiedy błędnie wymieniany jako ks. Dołonga. Źródła: [23:
1902-1920]; [32: syg. A.12.P/6]; [33, s. 302]; [78, s. 34]; [80: 1927, nr 10-11,
s. 145; 1930, nr 5, s. 86]; [162, s. 440]; [192]; [267]; [320].
Kessler Joseph Aloisius abp (1862 1889
1933). Ur. 12.08 w Lois k. Samary w Rosji. Ordynariusz diec. tiraspolskiej. Ukończył niższe i wyższe
seminarium duch. w Saratowie, a nast. Akademię
Duch. w Petersburgu, uzyskając tam w 1889 magisterium z teologii. Po święceniach kapł. był przez 2 lata
wikariuszem w kościele katedralnym w Saratowie i
profesorem w seminarium duch. W latach 1891-1895
pracował jako administrator par. w Symferopolu,
późn. (1895-1899) na stanowisku proboszcza par. Sulz, a nast. (1899-1903) jako proboszcz par. w Kiszyniowie. W 1903 biskup
ordynariusz diec. tiraspolskiej Edward Ropp powołał go na stanowisko inspektora seminarium duch. w
Saratowie. Rok późn. został kanonikiem kapituły saratowskiej. 7.04.1904 mianowany został biskupem i 28.10
tr. konsekrowany
w kościele św. Katarzyny w Petersburgu. W r. nast., po powołaniu bpa Edwarda
Roppa na stolicę biskupią w Wilnie, został ordynariuszem diec. tiraspolskiej. Za
jego rządów dokonał się znaczny rozwój materialny diec.
tiraspolskiej.
Poświęcił 31 kościołów, m.in. prokatedrę pw. św. Klemensa w Odessie
(zamknięta i zdewastowana w latach trzydziestych, odzyskana w 1991). Przed
zajęciem Saratowa przez wojska bolsz. opuścił 14.08.1918 siedzibę biskupią i
pieszo w ciągu dziesięciu dni dotarł do Odessy. Ponieważ po zajęciu
seminarium i kurii biskupiej znaleziono jego list pasterski skierowany do
wiernych, w którym groził ekskomuniką tym wszystkim, którzy sprzyjają
bolszewikom, był poszukiwany przez CZEKA. Zagrożony aresztowaniem i
możliwym wyrokiem śmierci, ukrywał się w Odessie. W styczniu 1920 opuścił
tereny kontrolowane przez władze sow. i udał się do Besarabii w Rumunii.
Przez 2 lata przebywał w par. Krasna, należącej do diec. tiraspolskiej.
Opuszczając diecezję nie mianował wikariusza gen., co później znacznie
utrudniło administrowanie nią w warunkach walki z Kościołem. Anonimowe
opracowanie z 1924 na temat Kościoła kat. na Ukrainie, przygotowane dla pol.
MSZ, podaje niezgodną, jak się zdaje, z prawdą informację, że był dwukrotnie
aresztowany i więziony. 3.01.1922 udał się do USA, gdzie zebrał 32 tys.
dolarów na głodujących Niemców w Rosji, które późn. były potajemnie
rozdzielane wiernym przez księży jego diecezji. W latach późn. przebywał w
Berlinie. 27.11.1929 zrzekł się urzędu biskupa diec. tiraspolskiej i 23.01.1930
mianowany został przez pap. Piusa XI arcybiskupem tytularnym Bosforu.
Napisał historię diec. tiraspolskiej pt. Geschichte der Diözese Tyraspol, Verlag
von Rev. Georg Aberle. Dickinson, Nord Dakota, USA 1930). Zm. 10.12.1933
w Zinnowitz w Niemczech. Źródła: [15: 1917-1919]; [32: syg. A.12.P/6]; [67];
[84]; [86]; [120]; [175].
Klamm Władysław (1874 1901 1920). Należał do diec. wileńskiej i był
absolwentem seminarium duch. w Wilnie. W latach 1907-1908 był
administratorem par. Różanka w dek. Lida, a nast. kapelanem Zgromadzenia
Sióstr Niepokalanek w dawnym klasztorze ss. Bernardynek w Słonimiu i
katechetą w tym mieście. Późn., do 1920, administrował par. Krzemienica w
dek. Wołkowysk. W czasie ofensywy Armii Czerwonej na Polskę został
5/6.08.1920 rozstrzelany przez wojska bolsz. Źródło: [156: 1907-1922]; [98: s.
13].
Klemczyński Zygmunt s. Zygmunta (1891 1915
1937). Ur. 20.06 w Kamieńcu Podolskim. Należał
do diec. łucko-żytomierskiej. Seminarium duch.
ukończył w Żytomierzu. Od 1917 administrował
kolejno parafiami: Wiszenki (do 1920), Sokul w dek.
łuckim (czasowo), Horodnica w dek. Korzec
(1920-1924), Pohrebyszcze w dek. berdyczowskim, a
czasowo także par. Borszczajówka w dek. Skwira. Na
przełomie lat dwudziestych i trzydziestych był
administratorem 4 parafii: Toporzyszcze, Horoszki,
Horbulów i Buczki. W latach 1931-1934 pracował w par. Korostyszew
(mieszkał przy ul. Kiricziewskaja) i miał pod opieką także inne parafie. Był
aresztowany i sądzony w 1932. Ponownie aresztowany w Korostyszewie
29.07.1935 i sądzony w zbiorowym procesie księży kat. z oskarżenia o nielegalny przyjazd na Ukrainę i rzekomą przynależność do faszystowskiej
kontrrewolucyjnej organizacji rzymskokatolickiego i uniackiego duchowieństwa
na prawobrzeżnej Ukrainie [253: 1995, nr 46, s. 8], a także o to, że na
przestrzeni ostatnich lat prowadził kontrrewolucyjną i nacjonalistyczną
działalność wśród młodzieży, starając się ją oderwać od wychowania komunistycznego nastawiał ją przeciwko kolektywizacji, dyskredytował kołchozy, a
podczas procesji kościelnych używał zagranicznych narodowych symboli [280].
To ostatnie oskarżenie dotyczyło dawnych chorągwi kośc. z napisami religijnymi w języku pol. Ponadto postawiono mu jeszcze inne zarzuty o charakterze
polit. 14.05.1936 decyzją OSO przy Kolegium NKWD ZSSR na podstawie art.
54-4 i 54-11 KK USSR skazany został na 5 lat łagrów. Do winy się nie
przyznał. Przebywał w jednym z łagrów Ucht-Iżemskiego Uprawlenija, gdzie
zm. 24.09.1937. Zrehabilitowany po 1989. Źródła: [1: syg. III/100, k. 56, 131
i 179]; [7: syg. 2ER 143]; [9: t. IV, cz. 26, s. 43, 44]; [24: 1918-1925]; [32:
syg.
A.12.P/6]; [162, s. 460; [253: 1995, nr 46 s. 8]; [262]; [280]; [309].
Klepfer Władimir zob. Klöpfer Wladimir
Klimaszewski Franciszek Ksawery (1875 1899 ?). Ur. 20.04 i należał
do diec. tiraspolskiej. Po ukończeniu seminarium duch. w Saratowie studiował
w Rzymie, gdzie uzyskał stopień magistra teologii. Był kanonikiem kapituły
tiraspolskiej (Saratow), prałatem pap. i egzaminatorem prosynodalnym. Od 1913
przebywał w Petersburgu jako członek Rzymsko-Kat. Kolegium Kośc.,
reprezentując w nim kapitułę tiraspolską. Do 1917 pracował tam również jako
katecheta w II i X gimnazjum dla chłopców, w gimnazjum Instytutu Litenicum
oraz Instytutu Jurgens, a także w Instytucie Marianum i w gimnazjum
Cesarskiego Stowarzyszenia Filantropijnego. Późn. wrócił do
Saratowa.
Ordynariusz diec. tiraspolskiej, bp Joseph Kessler, opuszczając Saratów w
obawie przed aresztowaniem przez bolszewików, mianował go w sierpniu 1918
wikariuszem gen. na płd.-wsch. część diec. tiraspolskiej. W lipcu 1919 ks.
Klimaszewski został aresztowany jako zakładnik i po tygodniu zwolniony. Późn.
był wielokrotnie aresztowany i nękany przez CZEKA. W styczniu 1920, po
kilkakrotnych rewizjach i podłożeniu przez agentów CZEKA broni, dynamitu
i granatów w mieszkaniu rewidowanym pod jego nieobecność, został aresztowany i osadzony w celi bez szyb w oknach podczas surowej zimy. Więziony
przez kilka miesięcy w nie opalanej zimą celi. Po rewizji w Moskwie procesu
z oskarżenia o posiadanie broni został uwolniony. Przez miesiąc pracował w
parafii niem., której proboszcz zmarł na tyfus. Zagrożony ponownym
aresztowaniem po wybuchu wojny pol.-bolsz. w 1920, ukrywał się w niem.
wiosce k. Kamyszyna w gub. saratowskiej, katechizując potajemnie miejscowe
dzieci. W tym czasie poszukiwany był przez CZEKA. Po zawarciu pokoju
ryskiego konspiracyjnie powrócił w maju 1921 do Saratowa, wyznaczył swego
następcę na urzędzie wikariusza gen. w osobie ks. Jakuba Fezera i potajemnie
wyjechał do Polski. Był poszukiwany nadal celem aresztowania. W latach
1921-1934 pracował w Łodzi jako katecheta. Od 1935 przebywał w archidiec.
warszawskiej jako emeryt i pracował jako sędzia prosynodalny w arcybiskupim
sądzie metropolitalnym w Warszawie jeszcze w 1939. Pozostawił krótkie
wspomnienia o przeżyciach w ZSSR, opublikowane w miesięczniku "Sodalis"
(Orchard Lake, USA), 1954, nr 6(334). Źródła: [14: 1917]; [15: 1917-1919];
[67]; [93: 1935-1939]; [120].
Klöper Waldemar zob. Klöpfer Władimir
Klöpfer Władimir Władimirowicz (1875 1910 1936). Ur. w Finlandii
i był narodowości niem. Początkowo ks. prawosł., późn. kat. obrz. wsch.
Studiował w prawosł. Akademii Duch. w Petersburgu. W 1913 za sympatię do
katolicyzmu był skierowany na pokutę do Ławry Pieczerskiej w Kijowie. W
1924 przeszedł do Kościoła kat. W r. nast. pracował w par. Brahiłów w
diec. kamienieckiej. Od lutego 1926 był wikariuszem w par. Szarowka w gub.
chersońskiej, a od 21.08 tr. wikariuszem par. w Chersonie na Krymie, której
proboszczem był ks. Christian Siske. We wrześniu tr. mianowany
administratorem tejże parafii. W lutym 1930 na pewien czas aresztowany za
przyjęcie pieniędzy na pomoc dla głodujących od ks. Augustyna Baumtroga,
administratora apost. Powołża. Podejrzewany o współpracę z GPU. Aresztowany na początku 1936 i 21.02
tr. przez specjalne kolegium odeskiego sądu
obwodowego na posiedzeniu w Odessie, na podstawie artykułów: 54-4 cz. 2 i
54-11 KK USSR skazany na 7 lat łagrów. Na podstawie art. 33 KK USSR
powyższy wyrok został zamieniony na zesłanie. Zm. 4.05.1936 w więzieniu w
Odessie. Pismo Wydziału Konsularnego Ambasady RP w Moskwie z
28.06.1938 wymienia niejakiego ks. Waldemara Klöpera, który zmarł w nie
ustalonym miejscu i czasie. Chodzi najprawdopodobniej o ks. Władimira
Klöpfera. Źródła: [1: syg. III/100, k. 56]; [7: syg. 2ER 143]; [9: t. IV, cz. 26, s.
43, 44]; [32: syg. A.44.115/1]; [67]; [262]; [263: 1995, nr 42, s. 4].
Kłowiński (?). Aresztowany 4.11.1923 przez GPU pod zarzutem rzekomego
szpiegostwa na rzecz Polski, zwolniony 25.12 tr. Informacja niepełna. Nazwiska
takiego brak w schematyzmach diec. kresowych i in. Zapewne zostało
zniekształcone. Źródła: [44: 1924, nr 49, s. 398].
Kmit Mieczysław (1886 - 1910 - ?). Należał do archidiec. mohylewskiej
i był absolwentem metropolitalnego seminarium duch. w Petersburgu. Od 1913
był administratorem par. w Chołopieniczach (w 1917 liczyła 2120 wiernych) w
dek. Borysów. Jedynie w 1923 wymieniany w schematyzmie archidiec.
mohylewskiej jako przebywający w Rosji sow. Nie występuje w innych
źródłach kośc. i państwowych, co nie oznacza, iż nie przebywał w
ZSSR. Wg
relacji Polaków z Mińska, zanotowanej tam w 1942 przez Grażynę Lipińską
(wymieniony jako ks. Kmita), miał zostać uwięziony i zginąć w ZSSR [43].
Brak bliższych danych. Źródła: [14: 1917, 1923]; [43].
Kmita Mieczysław zob. Kmit Mieczysław
Kniukszta Jan (1857 1882 1919 ?). Należał do diec. kamienieckiej i był
absolwentem seminarium duch. w Żytomierzu. W latach 1902-1904 pracował
jako administrator par. Toporzyszcze w dek. Owrucz, a późn. (1904-1910) jako
administrator par. Raszków w dek. Bałta. Od 1914 był rezydentem w par. Bałta,
a nast. w par. Kodyma w tym samym dekanacie. Zamordowany przez bandy
bolszewickie w 1919 (?). Źródła: [23: 19021918]; [83: 1920, nr 2].
Knobelsdorf Ryszard (1866 1899 1920). Należał do diec. wileńskiej.
W 1908 był administratorem kościoła w Słonimiu. W r. nast. objął administrację
par. Żuprany. W 1920, jako proboszcz tej parafii i dziekan oszmiański, przyjął
funkcję kapelana Samoobrony Wileńskiej, która powstała na zapleczu frontu
bolsz. Został zdradzony i aresztowany. Przywiązany do wozu, pieszo odbył
drogę z Oszmiany do Białegostoku, gdzie został osadzony w więzieniu.
22.08.1920, w czasie wycofywania się wojsk bolsz. po klęsce pod Warszawą,
został na skraju tego miasta zamordowany przez zakopanie żywcem w ziemi.
Istnieje relacja, że przedtem wycięto mu krzyż na plecach i obcięto palec z
pierścieniem prałackim. W 1924 odbyła się ekshumacja i pogrzeb z udziałem
marszałka Józefa Piłsudskiego, którego był kuzynem. Pochowany został przy
kościele par. w Żupranach obok rodziców, Wilhelma i Ludwiki z Klicperów. W
latach nast. wzniesiono pomnik ku jego czci. W przededniu wejścia wojsk sow.
we wrześniu 1939 jedna z parafianek w celu ocalenia pomnika przed
zniszczeniem usunęła napis w języku pol., upamiętniający śmierć ks.
Knobelsdorfa z rąk bolszewików. Pomnik zachował się do chwili obecnej
(1996). W 1995 grupa parafian obchodziła w Żupranach 75. rocznicę śmierci ks.
Knobelsdorfa. Źródła: [98, s. 13]; [156: 1908-1914]; [275].
Kobec Adalbertus zob. Kobeć Wojciech
Kobeć Antoni s. Leona (1881 1906 ?). Ur. w
Płoskirowie. Należał do diec. łucko-żytomierskiej i w
Żytomierzu ukończył seminarium duch. Był młodszym
bratem ks. Wojciecha Kobecia z diec. kamienieckiej.
W latach 1907-1910 pracował jako wikariusz par.
Połonne, a nast., w latach 1910- -1919, był
administratorem par. Zawalijki w dek. płoskirowskim.
Od 1920 przez z górą pięć lat był administratorem par.
Kupiel (6078 wiernych) w dek.
starokonstantynowskim i czasowo par. Bazalia w tym
samym dekanacie. Na początku 1927 pracował jeszcze na terenie diec.
żytomierskiej. Aresztowany został 9.11.1929. Więziony był w Wołoczyskach,
a nast. w Płoskirowie, Charkowie i Kijowie. 10.05.1930 został skazany na 10
lat łagrów. 27.05.1930 skierowany do politizolatora w Jarosławlu n. Wołgą,
gdzie przebywał w grupie więzionych tam 30 księży pol. z Ukrainy. Był tam
nadal na początku lat trzydziestych i w liście z 31.08.1933 zwracał się stamtąd
do PCK w Moskwie z prośbą o wciągnięcie jego jak również jego krewnych:
Stanisławy Sierakowskiej i Karoliny Dauricio (?) oraz Teofili Tiecko (?),
wdowy z dwojgiem dzieci, Zygmuntem i Ryszardem, zamieszkałej w
Płoskirowie przy ul. Kamienieckaja 121, na listę wymiany więźniów (wymiany
z Polską zakończyły się w 1932). Prosił także (jak niemal wszyscy
korespondenci PCK) o pomoc żywnościową i w odzieży. Pomimo choroby serca
i nerwów, reumatyzmu, niedokrwistości i innych miał być wysłany do łagru
koło Archangielska. W listopadzie 1933 został deportowany do łagru na
Sołówkach. Wg listy A. Ponińskiego pozostawał tam jeszcze na początku 1937.
Dalsze losy nie znane. Miał liczną rodzinę w Polsce. Źródła: [1: syg. III/100,
179]; [5: syg. 11049, k. 22]; [7: syg. 2ER 135]; [14: 1931-1932]; [23:
1907-1925]; [33, s. 313]; [78, s. 34]; [162, s. 443 i 460]; [235, z. 5]; [262];
[283].
Kobeć Wojciech s. Leona (1873 1898 1937).
Ur. w Płoskirowie. Rodzony brat ks. Antoniego Kobecia. Należał do diec. kamienieckiej i ukończył
seminarium duch. w Żytomierzu. Pracował jako
wikariusz, a od 1902 do 1906 jako administrator par.
Łuczyniec (w 1918 liczyła 2336 wiernych) w dek.
Mohylew Podolski. W latach 1907-1910 był
wikariuszem i katechetą w szkołach średnich -
handlowej i miejskiej - w Berdyczowie. Od 1914
pozostawał na stanowisku administratora par. Mohylew Podolski, a późn. par.
Felsztyn. Kilkakrotnie aresztowany (1921, 1927,
1929). Był członkiem kilkuosobowej tzw. grupy inicjatywnej duchowieństwa
katolickiego na Podolu, stworzonej tam w 1927 pod presją GPU, w okresie
nasilających się prześladowań rel. Miała ona na celu wywarcie wpływu na
administratorów diecezji żytomierskiej - Kazimierza Naskręckiego, i kamienieckiej - Jana Świderskiego, by z okazji 10-lecia rewolucji
bolsz. ogłosili
odpowiednie deklaracje pochwalne (por. biogramy). Aresztowany został w 1929
w Płoskirowie, jakoby za nieposłuchanie rozkazu agenta GPU, by natychmiast
przerwał spowiedź. Skazany przez Kolegium OGPU na podstawie art. 544 KK
USSR na 5 (?) lat łagrów w obw. archangielskim. Pismo naczelnika wydziału
w MSZ, dra Wacława Gawrońskiego, z 31.12.1929 do prymasa Polski podaje
informację, że ks. W. Kobeć został aresztowany w Felsztynie, a razem z nim
aresztowanych zostało kilka sióstr Żywego Różańca. Autor pisma wyjaśniał, że
fala aresztowań księży i tercjarzy na Ukrainie ma na celu przygotowanie
nowych procesów polit., aby m.in. zdyskredytować duchowieństwo w oczach
pol. społeczeństwa kat., zachowującego nadal wierność Kościołowi. W piśmie
do MSZ konsula pol. w Kijowie, M. Z. Babińskiego, z 22.02.1930, wymieniany
jako Kopeć Adalbert (imię Adalbertus jest łac. formą imienia Wojciech). Wg
źródeł PCK zmarł na początku lat trzydziestych. Wg innych źródeł zginął na
Sołówkach w 1937. Źródła: [1: syg. III/28, k. 42]; [5: syg. 11049, k. 22]; [14:
1931]; [23: 1902-1918]; [33, s. 313]; [78, s. 34]; [80: 1930, nr 5, s. 86]; [88, nr
1930, nr 14, s. 8]; [309]; [320].
Kobierski Andrzej (1878 1901 1932). Ur.
30.11 we wsi Kamionka pod Czehryniem na Ukrainie
jako syn Wincentego i Rozalii z Marszewskich.
Należał do diec. łucko-żytomierskiej, w której otrzymał tytuł prałata i szambelana pap. Ukończył
gimnazjum w Białej Cerkwi i w 1897 wstąpił do
seminarium duch. w Żytomierzu, gdzie po czterech
latach studiów otrzymał w 1901 święcenia kapł.
Początkowo pełnił funkcję kapelana w kaplicy pałacowej w Czeczelniku oraz w
Beszardzie, filli par. Czeczelnik. W latach 1904-1907 był administratorem par. Kuna i par. Ładyżyn w
dek. bracławskim oraz kapelanem wojsk. Od 1908 do 1920 pracował jako
katecheta szkół średnich w Humaniu. W ciągu czterech lat (1920-1924) był
więziony kolejno w Humaniu i w Kijowie (w czasie świąt Bożego Narodzenia
1920 ?/1921 ? przebywał w areszcie OO przy ul. Instytuckiej z oskarżenia o
przynależność do POW). Późn. więziony był w Jarosławlu n. Wołgą, w Mińsku
oraz w więzieniu mieszczącym się w dawnym klasztorze Nowospaskim w
Moskwie, a także na Butyrkach. Wymieniony do Polski 28.04.1924 (wśród 117
Polaków wymienionych wówczas na 36 komunistów było 7 księży). W latach
1924-1932 pracował w diec. łuckiej, najpierw jako katecheta w Liceum
Krzemienieckim i rektor kościoła św. Ignacego Boboli w Krzemieńcu
(1924-1926), a nast., aż do śmierci, jako katecheta w gimnazjum w Dubnie. Od
czasu pobytu w więzieniach sow. był chory. Zm. 27.12.1932 we Lwowie i został
tam pochowany. Źródła: [3: syg. 70, k. 237 i 250]; [23: 1902-1932]; [57: 1923,
nr 33, s. 523]; [66, s. 109]; [68]; [78, s. 34]; [79, s. 249, 252]; [80: 1933, nr 1,
s. 3]; [162, s. 249-250].
Kobylański Stanisław (? ? ?). Nie znana przynależność diecezjalna. Wg
schematyzmów archidiec. mohylewskiej z lat 1931-1932 przebywał w tym
czasie w więzieniu, w łagrze lub na zesłaniu. Źródło: [14: 1931-1932].
Kocięcki Bolesław (1872 1895 ?). Należał do diec. płockiej i ukończył
seminarium duch. tej diecezji. W 1902 był tymczasowo administratorem par.
Bądkowo, a w 1908 par. Rokicie w dek. Lipno. W latach 1910-1912
administrował par. Żukowo, a nast. (1913-1914) par. Gralewo w dek. płockim.
W 1920 jako proboszcz par. Lipno został aresztowany i uprowadzony przez
wycofujące się wojska bolsz. Uciekł z aresztu w Grodnie dzięki Polce,
trzymanej w jasyrze przez generała sowieckiego. Źródła: [124: 1902-1920];
[137: 1920, nr 9-10, s. 141].
Koelsch Joseph zob. Kölsch Joseph
Kołomyjski Franciszek (1870 1894 1920). Ur. 9.03. Należał do diec.
sejneńskiej. Po ukończeniu seminarium duch. w Sejnach i święceniach kapł.
pracował kolejno jako wikariusz par. Kobylin w dek. Wysokie Mazowieckie
(1903), wikariusz par. Łomża (1905-1909), a latach 1910-1914 administrator
par. Lubotyń. W czasie I wojny świat. (1915-1918) przebywał na uchodźstwie
w Smoleńsku i pracował w miejscowej parafii pw. Niepokalanego Poczęcia NMP, liczącej wówczas 8 tys. wiernych. Wrócił do kraju. W 1920 został
rozstrzelany w Ostrołęce przez wojska bolsz. w czasie ich odwrotu spod
Warszawy. Źródła: [14: 1917]; [51, s. 9]; [98, s. 13]; [169: 1903-1914].
Koncewicz Mikołaj (? 1906 ?). Należał zapewne do archidiec. mohylewskiej (w schematyzmach brak daty urodzenia). W latach 1916-1917 był
wikariuszem par. Irkuck (5 tys. parafian). Od 1923 do 1928 wymieniany jako
administrator par. Czausy (w 1917 liczyła 1000 wiernych) dek. Czeryków-Czausy na Białorusi oraz par. Riasna (w tym samym dekanacie) i innych
parafii. Wg tajnej informacji Konsulatu Gen. RP w Mińsku, przekazanej
Poselstwu Pol. w Moskwie pismem z 22.02.1934, został aresztowany w Połocku
w 1933 jako jeden z 6 księży aresztowanych w tym roku na Białorusi. Dalsze
losy nie znane. Źródła: [5: syg. 6699, k. 28-29]; [14: 1917, 1923-1932].
Kopeć Adalbert zob. Kobeć Wojciech
Kopp Theobald (1892 1917 ?). Ur. w par. Krasna w Besarabii. Należał
do diec. tiraspolskiej. Seminarium duch. ukończył w Saratowie i w 1917
otrzymał tam święcenia kapł. Bezpośrednio po nich został wikariuszem par.
Karlsruhe. W 1924 był administratorem par. Katharinental, a w 1928 par.
Strassburg. Wg pisma Wydziału Konsularnego Ambasady RP w Moskwie z
28.06.1938 do MSZ przebywał w tym czasie na zesłaniu w Karagandzie. Źródła:
[15: 1917]; [32: syg. A.44.115/1]; [67].
Koptal Franciszek zob. Kotak Franciszek
Kordasiewicz Stanisław zob. Kardasiewicz Stanisław
Korowicz Makary zob. Karoweć Makary
Kosiński Józef zob. Koziński Józef
Kotak Franciszek s. Dominika (1875 1903
1937). Ur. we wsi Dubinki w gub. wileńskiej. Należał
do diec. kamienieckiej, seminarium duch. ukończył w
Żytomierzu. W 1904 był administratorem par.
Międzybórz w dek. latyczowskim, a w r. nast.
wikariuszem par. Latyczów. W latach 1906-1910
administrował par. Jampol. W 1914 przebywał w
klasztorze w Zasławiu, oczekując na wyznaczenie
stanowiska. W 1918 i zapewne późn. pracował jako
administrator par. Szumbar w dek. Krzemieniec. W
1924 administrował par. Tynna w dek. Uszyca. Był chory na epilepsję i w późn.
okresie przebywał pod opieką ks. Antoniego Kurowskiego w par. Szarawka w
dek. Płoskirów. Po wielu szykanach GPU został 18.04.1935 aresztowany w
Szarawce. Wg listy A. Ponińskiego z marca 1937 przebywał na zesłaniu w
miejscowości Gołowan (obw. Odessa). Późn. o rok pismo Wydziału Konsularnego Ambasady RP w Moskwie z 28.06.1938 do MSZ podaje, że zmarł w
sierpniu 1937 w wiosce Roskojma w obw. odeskim, gdzie ostatnio przebywał.
Nazwisko podawane niekiedy w nieco zmienionej formie jako Kottak lub
błędnej Koptal. Źródła: [1: syg. III/100, k. 180]; [23: 1904-1918]; [32:
syg. A.
12.P/6]; [80: 1938, nr 12, s. 192]; [162, s. 441].
Kottak Franciszek zob. Kotak Franciszek
Kotwicki Jan (1898 1922 1943). Należał do diec. łucko-żytomierskiej,
a nast. łuckiej. Święcenia kapł. otrzymał w Gnieźnie, gdzie czasowo znalazła
się grupa alumnów z Żytomierza. Nielegalnie powrócił na teren
diec.
żytomierskiej i w latach 1922-1925 był wikariuszem w katedrze w Żytomierzu.
Aresztowany tam 4.11.1923 razem z ks. Andrzejem Fedukowiczem, został po
kilku tygodniach zwolniony (25.12 tr.). Ponownie aresztowany 9.05.1924,
ciężko zachorował i przebywał w szpitalu więziennym w Żytomierzu. Po paru
miesiącach został wysłany do więzienia w Charkowie, a stamtąd
prawdopodobnie do łagru na Sołówkach. W 1927 był więziony na Butyrkach w
Moskwie, a w r. nast. wymieniony do Polski razem z 3 innymi księżmi
(Zygmunt Chmielnicki, Julian Cimaszkiewicz i Kazimierz Sokołowski). Pracował późn. w
diec. łuckiej. W 1930 był wikariuszem par. Równe, w latach
1931-1934 proboszczem par. Zofjówka w dek. łuckim, w 1935 proboszczem
par. Białozórka w dek. Krzemieniec, a nast. (1936-1938) proboszczem par.
Wyszogródek w tym samym dekanacie. Nast. pracował w par. Sokul w pow.
Łuck i w par. Chrynów w dek. Włodzimierz Wołyński, gdzie 11.07.1943 został
zamordowany przez oddział UPA. Pochowany we Włodzimierzu Wołyńskim.
Źródła: [23: 1918-1938, 1939]; [44: 1923, nr 34, s. 7; 1924, nr 25, s. 208; nr 49,
s. 398; 1925, nr 4, s. 32]; [66, s. 109]; [68]; [78, s. 34]; [142]; [162, s. 451,
460].
Kowalski Adolf (1888 1914 1920). Należał do diec. łucko-żytomierskiej i w Żytomierzu ukończył
seminarium duch. W latach 1914-1918 był
wikariuszem par. Czarny Ostrów w dek. Płoskirów, a
od 1918 administratorem par. Radziwiłłów w dek.
krzemienieckim. Został tam zamordowany w 1920
przez wojska bolsz. Trupa uwiązano do końskiego
ogona i włóczono po mieście. Źródła: [17, s. 169];
[23: 1918, 1920]; [76, s. 199]; [78, s. 28]; [86].
Kowalski Apolinary (1885 1908 ?). Należał
do diec. kamienieckiej i ukończył seminarium duch. w
Żytomierzu. W latach 1917-1918 był katechetą w par.
Bar. Późn. pracował w par. Zińków (w 1918 liczyła
5600 wiernych) w dek. latyczowskim. 10.09. 1922
władze, po uprzedniej rekwizycji wszystkich
przedmiotów liturgicznych i kośc. (od monstrancji do
ławek), nałożyły na kościół i księdza w Zińkowie
opłatę w postaci progresiwnogo nałoga (progresywnego podatku) w wysokości 500.000.000 rubli. Ks.
Kowalski zwrócił się o tę sumę do parafian, którzy z oburzeniem odrzucili
żądania władz. Rezultatem było jego aresztowanie pod zarzutem kontrrewolucji
i oporu przeciwko władzom. Zbiegł dzięki pomocy organisty, którego uprzednio
razem z nim aresztowano. Ten ostatni został za to rozstrzelany. Majątek obydwu
skonfiskowano. Był więziony w Kamieńcu Podolskim. Późn. przebywał w
Polsce. Anonimowe opracowanie z 1924 na temat Kościoła kat. na Ukrainie,
sporządzone dla MSZ na podstawie raportów pol. placówek konsularnych z tej
republiki, zawierające listę aktualnie pracujących tam księży, nie wymienia ks.
A. Kowalskiego. W latach 1930-1939 (zapewne także wcześniej) mieszkał w
miejscowości Antonówka na terenie diec. łuckiej. Dalsze losy nie znane. Źródła:
[23: 1918, 1930-1938]; [32: syg. A.12.P/6]; [57: 1922, nr 14, s. 224]; [161, s.
158]; [162, s. 444].
Kowalski Józef s. Antoniego (1898 1928 1937). Ur. 17.06 w chutorze
Jelenin, pow. Szepietowka (wg innych źródeł w Połonnem) na terenie gub.
wołyńskiej. Należał do diec. kamienieckiej i był jednym z 5 alumnów
konspiracyjnie przygotowanych do kapłaństwa przez kolejnych administratorów
apost. diec. łucko-żytomierskiej, ks. Teofila Skalskiego (zob. biogram), a po
jego aresztowaniu przez jego następcę, ks. Kazimierza Naskręckiego (zob.
biogram). Ukończył Instytut Fizyczno-Matematyczny w Kijowie. 3.12.1928
otrzymał potajemnie w Leningradzie z rąk bpa Antoniego Maleckiego święcenia
niższe, a nast. dnia, na zasadzie wyjątkowej sytuacji, subdiakonatu, diakonatu
i święcenia kapł. (razem z Andrzejem Rybałtowskim zob. biogram). Bezpośrednio po święceniach pracował jako wikariusz w par. Fastów k. Kijowa i
dorywczo w par. Szepietowka. W nocy z 16 na 17.05.1929 po rewizji w
mieszkaniu został aresztowany przez obwodowy oddział GPU USSR w Białej
Cerkwi i uwięziony. Formalna data aresztowania: 29.05.1929. Po rocznym
śledztwie w Kijowie z oskarżenia na podstawie art. 54-4 i 54-10 KK USSR
został przez trojkę przy Kolegium GPU USSR 12.05.1930 skazany na 10 lat
łagrów. Oskarżony został o to, że w Fastowie prowadził ożywioną propagandę
i agitację antysowiecką wśród parafian należących do tego kościoła, został
wychowankiem ukrytego seminarium duchownego, a jednocześnie był związany
z konsulatem polskim w Kijowie i prowadził kontrrewolucyjną robotę według
poleceń tegoż konsulatu [280]. Przebywał w więzieniu w Kijowie, a w latach
1930-1931 w więzieniu w Jarosławlu n. Wołgą. Od kilku lat cierpiał na katar
gardła. We wrześniu 1933 deportowany został do łagru na Wyspach
Sołowieckich. W 1937 znajdował się w jednym z łagrów BBK SŁON NKWD.
A. Poniński na liście z marca 1937 wymienia go jako więźnia łagru
sołowieckiego. Podczas pobytu w politizolatorze w Jarosławlu n. Wołgą, a nast.
w łagrze na Sołówkach, zwracał się w liście z 19.05.1932 (z Jarosławla) i z
6.10.1934 (z Sołówek) do Jekatieriny Pieszkowej, kierowniczki delegatury PCK
w Moskwie, w sprawie pomocy dla dwóch córeczek swojego brata Konstantego
z gub. wołyńskiej, który po "rozkułaczeniu" w 1929 został razem z rodziną
zesłany do Tomska, gdzie zmarł, a matka z dwiema dziewczynkami, Eleonorą
i Zuzanną, przebywała w łagrze (?) w Tomsku w baraku nr 5. Po aresztowaniu
w łagrze na Sołówkach został 9.10.1937 przez trojkę przy Kolegium UNKWD
skazany na śmierć (nr protokołu 83). Trzy tygodnie później, 3.11.1937, został
rozstrzelany. Zrehabilitowany na podstawie rozporządzenia Prezydium Rady
Najwyższej ZSSR z 16.01.1989. Wg akt NKWD znał - obok języka pol. i ros.
- także język łotewski, franc. i niem. Jego trzej bracia byli emigrantami w USA.
Brat Antoni mieszkał w stanie Ohio Columbia, Cleveland. Źródła: [1:
syg.
III/100, k. 179]; [5: syg. 11049, k. 22]; [7: syg. 2ER 135]; [14: 1931-1932]; [66,
s. 99-100]; [68]; [235, z. 8]; [262]; [264]; [280]; [287 (3)].
Kozakiewicz Józef (1889 1912 1934). Należał do archidiec. mohylewskiej i ukończył metropolitalne seminarium duch. w Petersburgu. W latach
1912-1917 i być może późn. był wikariuszem par. Omsk na Syberii. Schematyzmy
archidiec. mohylewskiej z lat 1924-1925 wymieniają go jako
administratora par. Barokowskoje i Botogol z kaplicą w Tiuchtiet w dek. Tomsk. Opiekował się także kaplicą w Aczyńsku, należącą do par.
Krasnojarsk.
Od 1928 był więziony. W 1. poł. 1931 przebywał na zesłaniu w rej. Narymu na
Syberii. We wrześniu 1933 znajdował się na liście księży do wymiany więźniów
polit. z Litwą. Jednakże lista 11 księży wymienionych 10.09.1933 na stacji
Indra-Bigusowo (granica łotewsko-sow.) nie obejmuje nazwisk ks.
Kozakiewicza i ks. Andrekusa, którzy figurują na wstępnej liście do wymiany,
jaką Poselstwo Litewskie przekazało administratorowi apost. w Moskwie, bpowi
Pie-Éugène Neveu. Niemniej ks. Kozakiewicz znalazł się niedługo późn. na
Litwie. Na skutek złego stanu zdrowia został natychmiast skierowany do
szpitala w Poniemuniu k. Kowna, gdzie po kilku miesiącach zmarł na gruźlicę. Pochowany w Kownie. W
zapisie bpa Neveu nazwisko zniekształcone i podane
jako Kazokewicz. Źródła: [7: syg. 2ER 178]; [14:
1917, 1925]; [88: 1934, nr 23, s. 681]; [103]; [290];
[300]; [321].
Koziński Józef s. Klemensa (1889 1916 1967).
Ur. 4.07 we wsi Jezioro, rej. Pohrebyszcze w obw. winnickim. Należał do diec. łucko-żytomierskiej. Był
absolwentem seminarium duch. w Żytomierzu. W 1916 rozpoczął studia w
Akademii Duch. w Petersburgu, których nie ukończył z powodu jej zamknięcia
w 1918. W 1918 pracował jako wikariusz par. Krzemieniec (3635 parafian), a
późn. (1919-1920) jako katecheta w szkołach miejskich w Żytomierzu. W
latach 19201925 był administratorem par. Topory w obw. żytomierskim, a
nast. par. Różyn oraz dziekanem w Skwirze. Pracował nadal na terenie
diec.
żytomierskiej (w 1932 był w Fastowie k. Kijowa). Wg informacji bpa Pie-Éugène
Neveu, administratora apost. w Moskwie, w 1933 miał pod opieką 10
parafii. Aresztowany został 19.08.1935 jako administrator par. Topory w grupie
innych 19 osób, w tym 7 księży. Oskarżony został o przynależność do
faszystowskiej kontrrewolucyjnej organizacji rzymsko-katolickiego i uniackiego
duchowieństwa na prawobrzeżnej Ukrainie [253: 1995, nr 46, s. 8]. Oskarżono
go ponadto o to, że w latach 1933-1935 prowadził kontrrewolucyjną robotę
specjalnie wśród uczącej się młodzieży, wygłaszał z ambony kościelnej kazania
zachęcające do kontrrewolucyjnego zachowania się, wspólnie z Szenfeldem [zob.
biogram ks. Aloisa Schönfelda R. D.] omawiał faszystowskie plany oderwania
sowieckiej Ukrainy od ZSSR, przechowywał u siebie w mieszkaniu kontrrewolucyjną i nacjonalistyczną literaturę, dokonując w ten sposób przestępstw
przewidzianych w art. 54-4 i 54-11 UK USSR [280]. Dn. 14.05.1936 na
specjalnym posiedzeniu OSO przy Kolegium NKWD ZSSR został skazany na
5 lat łagrów i skierowany do łagru w Czibju. Wyrok odbywał w jednym z Ucht-Iżemskich północnych łagrów (w tym samym dniu taki sam wyrok otrzymał i
do tych samych łagrów skierowany został ks. Zygmunt Klemczyński - zob.
biogram). W liście z 12.07.1936 do PCK w Moskwie, zawierającym prośbę o
pomoc żywnościową, podawał adres: Siewiernyj kraj, g. Kotłas, Punkt
Przesyłkowy Ucht-Pieczorskich Łagieriej. Komandirowka Kruglica. Na liście
A. Ponińskiego z marca 1937 wymieniony jako więzień łagru w Czibju.
19.08.1940 został zwolniony i przyjechał do par. Topory. Nie otrzymał
pozwolenia na pracę duszp. i pracował w kołchozie. Po zajęciu Ukrainy przez
wojska hitlerowskie został aresztowany na skutek donosu starosty Mielnika i
wywieziony do obozu na Ukrainie Zach. Po pewnym czasie został zwolniony
i podjął pracę duszp. w kościele św. Barbary w Berdyczowie. Dojeżdżał także
do par. Topory i Różyn. Pozostawał na tym stanowisku także po II wojnie
świat., jako jeden z nielicznych księży na Ukrainie. Po zamknięciu w 1949
kościoła w Berdyczowie przez władze sow. odprawiał mszę św. we wsi
Chałaimgródek, odległej 27 km od Berdyczowa. W 1953 kupił razem z
parafianami chatę w Berdyczowie. Po uzyskaniu pozwolenia na otwarcie kaplicy
rozpoczął tam pracę. Jako proboszcz par. berdyczowskiej przez ok. 20 lat
opiekował się także par. Nowyj Zawod k. Żytomierza. Zm. 20.01.1967 w
Berdyczowie i tam został pochowany. Zrehabilitowany po 1989. Istnieje błędna
informacja, podana w 1937, że zmarł nad Morzem Białym [88: 1937, nr 16].
Był jednym z 3 księży kat. z Ukrainy, którzy przeżyli represje w okresie międzywojennym i podjęli tam pracę po II wojnie świat. Oprócz niego byli to: ks.
Roman Jankowski i ks. Aleksander Samosenko (ks. Władysław Dworzecki,
który także dożył lat powojennych, jako inwalida nie mógł pracować). Źródła:
[1: syg. III/100, k. 56 i 179]; [7: syg. 2ER 143; 2ER 176]; [9: t. IV, cz. 26, s.
43, 44]; [14: 1917]; [23: 1918-1925]; [31]; [88: 1937, nr 16]; [121]; [131, s.
34]; [162, s. 440, 460]; [253: 1995, nr 46, s. 8]; [280]; [309]; [319].
Köhler Michael (1897 1922 1983). Ur. 30.10
w niem. wiosce Johannes Stal k. Odessy. Należał do diec. tiraspolskiej. Studiował najpierw w seminarium
duch. w Saratowie, a nast. w Odessie, po jego
przeniesieniu tam w 1918. Święcenia kapł. otrzymał
21.05.1922 z rąk emerytowanego bpa Antoniego Zerra
w Selz i pracował w Karlsruhe w dek. Nikołajewsk, w
d. gub. chersońskiej. W latach 1923-1934 był
administratorem par. Speier w tym samym dekanacie.
W 1934 został uwięziony i zesłany na teren jednej z
republik azjatyckich, gdzie potajemnie spełniał czynności kapł. wśród
deportowanych tam katolików. Wg informacji Wydziału Konsularnego Ambasady RP w Moskwie z 28.06.1938 dla MSZ w Warszawie przebywał na
zesłaniu w Karagandzie. W latach powojennych pracował w północnym
Kazachstanie, najpierw jako więzień, a późn. jako wolny w charakterze technika
nadzorującego budowy. W marcu 1957 przyjechał do Taińczy (Krasnoarmiejsk),
gdzie spotkał się z pracującym tam wówczas ks. Józefem Kuczyńskim
(19041982) oraz z odwiedzającymi go z okazji poświęcenia miejscowej
kaplicy (późn. zamkniętej przez władze) księżmi: Władysławem Bukowińskim
(19041974) i Bronisławem Drzepeckim (19061973), którzy pracowali
wówczas w Kazachstanie (wszyscy trzej pochodzili z diec. łuckiej i po II wojnie
świat. dobrowolnie pozostali w ZSSR, by pracować wśród Polaków i katolików
innych narodowości). Po raz pierwszy po 12 latach odprawił wówczas
publicznie mszę św. Po przejściu na emeryturę otrzymał dyplom pochwalny i
medal za swoją pracę. Zamieszkał początkowo w Nowosybirsku, a późn. w
stolicy Kirgizji, Frunze, gdzie 14.07.1967 został zarejestrowany jako
duszpasterz i rozpoczął pracę w zarejestrowanej przez władze kaplicy. Pracował
wśród zesłanych tam w latach 1940-1941 katolików niem. W 1972 obchodził
złoty, a po 10 latach diamentowy jubileusz kapłaństwa z udziałem kilku księży
i całej wspólnoty kat., wyrażającej mu swoją wdzięczność. Zm. w 1983 we
Frunze jako ostatni kapłan należący do diec. tiraspolskiej. W różnych źródłach
wymieniany jako Keller lub Keler. W historii sióstr eucharystek, mających od
lat sześćdziesiątych swoje domy w Kazachstanie (Karaganda, Celinograd), jest
mowa o ks. Józefie Kellerze, który w 1936 przez trzy miesiące pracował nocami
wśród tamtejszych zesłańców. NKWD miało mu wówczas proponować dobre
mieszkanie i pensję w zamian za przyjęcie proponowanej mu współpracy, na co
się nie zgodził. Został wówczas aresztowany i uwięziony. Prawdopodobnie
chodzi o ks. Michaela Köhlera. Pozostawił wspomnienia, które zostały opublikowane w RFN [291, s. 115-133]. Źródła: [15: 1918]; [32:
syg. A.44.115/1];
[67]; [131, s. 74]; [134, s. 9]; [169, s. 27]; [230]; [291].
Kölsch Joseph (1888 1913 ?). Należał do diec. tiraspolskiej. Był
absolwentem seminarium duch. w Saratowie. Od 1914 był administratorem par.
Mariińsk w gub. tambowskiej (dek. Jekatierinosław), a w 1928 par. Josephsheim
i par. Eichwald. W poł. 1931 (a zapewne także wcześniej i późn.) był więziony
w łagrze na Sołówkach. Wg przekazów ustnych Polaków zesłanych w 1936 do
Kazachstanu z obw. winnickiego na Ukrainie niejaki ks. Kelsch na przełomie
1936 i 1937 pracował konspiracyjnie wśród zesłańców i został w 1937
aresztowany. Prawdopodobnie chodzi o ks. Josepha Kölscha. Pismo Wydziału
Konsularnego Ambasady RP w Moskwie z 28.06.1938 do MSZ informuje, że
ks. Kelsch przebywa w łagrze NKWD KARŁag (Karaganda). W tym czasie na
zesłaniu w Karagandzie przebywało 9 księży pochodzenia niem. W 1955 został
uwolniony z łagru w Kazachstanie i rozpoczął pracę
wśród katolików w Karagandzie, za co został powtórnie aresztowany w 1957. Dalsze losy nie znane.
Źródła: [7: syg. 2ER 112]; [15: 1917]; [32: syg.
A.44.115/1]; [67]; [186].
