Jemielianow Potapij Piotr Andriejewicz (1889 1916 1936), Rosjanin
obrz. wsch., przedtem mnich prawosł. Studiował w seminarium prawosł. w Żytomierzu.
Pracował w par. Niżnaja Bogdanowka k. Ługańska w gub. charkowskiej. W latach
1918-1919 był więziony przez wojska "białych" Rosjan w Starobielsku i
Ługańsku na skutek oskarżenia przez duchownych prawosł. z Ługańska, że
jest komunistą. 29.06.1919 złożył wyznanie wiary kat. na ręce egzarchy
Fiodorowa. W 1923 po kilkuletnim przygotowaniu przeszedł ze swoją parafią,
liczącą 3000 osób, do Kościoła kat. obrz. łac. 28.01.1926 został
aresztowany w Ługańsku z powodu oskarżenia przez tzw. "odnowicieli"
(odłam Cerkwi prawosł. w latach dwudziestych, manipulowany przez władze sow.).
Początkowo był więziony prawdopodobnie w Moskwie. 12.09.1927 przez Kolegium
OGPU skazany na 10 lat łagrów na Wyspach Sołowieckich na podstawie oskarżenia
z art. 58-5 i art. 70 KK RSFSR, z końcem wyroku 25.01.1937. Wyrok ten nast.
zaostrzono przez zalecenie: amnestii w stosunku
do Jemielianowa Potapija Andriejewicza NIE STOSOWAĆ [262]. Na Sołówkach
znalazł się 3.10.1927. W pewnym okresie był stróżem nocnym przy muzeum założonym
w jednej z dawnych cerkwi na Sołówkach. 9.06.1929 skierowany został do łagru
na wyspie Anzer (KASSR, g. Kiem', SŁON, 4 otdielenije, punkt Anzer,
Komandirowka Troickaja). Na posiedzeniu władz USŁag (ISO USŁag, OGPU LWO oraz
OO PP USŁag) dn. 9.07.1932, po zakończeniu śledztwa w sprawie działającego
rzekomo na Sołówkach zwartego antysowieckiego ugrupowania, założonego
przez więzionych tam 32 księży kat. (por. biogram ks. Pawła Aszeberga)
wydano decyzję: Trzymać na wyspach oddzielnie od pozostałych
księży do końca wyroku [284]. Po aresztowaniu w czasie śledztwa
powiedział m.in.: Tutaj stałem się jeszcze bardziej wytrwałym katolikiem i nic nie może
zachwiać mej wiary [262]. W październiku nast. r. przebywał w łagrze
Kuziema. Murmanskaja Żeleznaja Doroga, 55 km na północ od Kiemi. W styczniu
1934 przewieziony został do miejscowości Nadwoica, Murmanskaja Żeleznaja
Doroga, a nast. na stację Miedwieżja Gora. Uwolniony 4.08.1936, znalazł się
w miejscowości Naczankino w rej. ufimskim Baszkirskiej ASSR. Zm. 14.08.1936 na
stacji Podwojce Murmańskiej Kolei Żelaznej. Istnieje informacja, że zm. na
początku 1937. Źródła: [6: syg. 126, k. 32]; [7: syg. 2ER 124]; [14:
1929-1932]; [46, passim]; [67]; [84]; [219]; [262]; [263, s. 105-109];
[273]; [282]; [284]; [294, s. 17-18, 58].
Jendruszak Marian s. Józefa (1891 1914 1938). Ur. we wsi Bolwerżyszki,
pow. Mariampol na Litwie, w rodzinie chłopskiej. Należał do diec.
kamienieckiej i był absolwentem seminarium duch. w Żytomierzu. W latach
1917-1918 i zapewne późn. był administratorem par. Zbrzyż (2402 parafian) w
dek. Kamieniec Podolski. Spis księży i parafian diec. łucko-żytomierskiej i
kamienieckiej z 17.06.1922 [164, s. 440] wymienia go w miejscowości Lanckorona
(par. Zbrzyż). W 1924 miał pod opieką parafie Zbrzyż i Kutkowce. W tr. został
aresztowany, ale po pewnym czasie zwolniono go z aresztu. Był nękany przez GPU.
Wg informacji konsula pol. w Kijowie, M. Z. Babińskiego, dla MSZ z 21.10.1927
został aresztowany 28.09.1927 i skazany wraz z ks. Walerianem Szymańskim
(jeden z trzech księży Szymańskich w diec. kamienieckiej) na 5 lat
wysiedlenia z Ukrainy, co mogło także oznaczać zesłanie. Po powrocie na
Ukrainę na początku lat trzydziestych dojeżdżał do par. Kutkowce we
wspomnianym dekanacie. Aresztowany został ponownie 26.11.1931 w Kamieńcu
Podolskim. W grudniu tr. znajdował się w więzieniu w Charkowie. Otrzymał
wyrok 3 lat zesłania na Syberię do stacji Kuziema Murmanskoj Żeleznoj Dorogi.
Odbył wyrok i w grudniu 1936 znajdował się w Żytomierzu. Wg listy A. Ponińskiego
przebywał tam nadal na początku 1937, bez prawa opuszczania tej miejscowości.
6.08.1937 został tam ponownie aresztowany z oskarżenia o prowadzenie kontrrew.
działalności i rozpowszechnianie prowokacyjnych czytanek. Ponieważ podpadało
to pod art. 54-10 KK USSR, został 11.08.1937 wciągnięty na listę więźniów
specjalnych NKWD. Dn. 17.08.1937 postanowieniem trojki przy Kolegium
NKWD obw. kijowskiego został skazany na śmierć i 24.09.1938 rozstrzelany w
Kijowie. Wydział Konsularny Ambasady RP w Moskwie w piśmie z 28.06.1938
informował MSZ o jego aresztowaniu w sierpniu 1937 w grupie 16 księży pol.
aresztowanych w tr. na terenie całego ZSSR (nazwisko błędnie podane jako M. Jendruszczak).
Źródła: [1: syg. III/28, k. 18; syg. III/100, k. 180]; [23: 1918]; [32: syg.
A.12.P/6; syg. A.44.115/1]; [57: 1925, nr 23, s. 306]; [114]; [162, s. 441,
462]; [253, nr 63]; [262]; [309].
Jendruszczak Marian zob. Jendruszak Marian
Jędruszak Marian zob. Jendruszak Marian
Jędruszczak Marian zob. Jendruszak Marian
Jędrzejewski Alfons Franciszek (1865 1895 ?). Ur. 30.11 we wsi Kowal
k. Włocławka. W 1891 wstąpił do zakonu paulinów na Jasnej Górze i odbył
studia filozoficzno-teologiczne w seminarium duch. we Włocławku, gdzie też
otrzymał święcenia kapł. Początkowo pracował w klasztorze w Częstochowie,
późn., od 1914, na Kresach Wschodnich, a nast. w Dorpacie w Estonii, gdzie był
krótko duszpasterzem tamtejszej kolonii pol., wśród której było 400 studentów
Polaków na miejscowym uniwersytecie. Od 1915 (?) przebywał w Petersburgu jako
duszpasterz przy kościele św. Katarzyny. Został tu kapelanem wojsk., lecz pełnił
także obowiązki spowiednika w seminarium duch., katechety i kapelana w kilku
szpitalach. Od 1916 do 21.07.1918 redagował w Petersburgu poczytne pismo pol.
"Czytania Niedzielne", wydawane przez ks. Konstantego Budkiewicza (zob.
biogram). W 1917 był prezesem miejscowego Stowarzyszenia Chrześc. Demokracji.
Poszukiwany przez CZEKA, zagrożony aresztowaniem i uwięzieniem, ratował się
ucieczką w przebraniu i wyjechał do Witebska. Po krótkim pobycie w Żłobinie
i Mińsku na Białorusi wrócił do kraju. Pracował w klasztorze oo. Paulinów
na Jasnej Górze. W latach dwudziestych i trzydziestych przebywał w Rzymie i
prowadził bardzo ożywioną działalność społ., kaznodziejską i
publicystyczną. Odznaczony Orderem św. Jerzego, nadanym w Brukseli, Orderem
Papieskiej Akademii Nauk za rozkrzewianie wiary i kultury chrześc., Orderem
Matki Boskiej Betlejemskiej oraz Instytutu Francuskiego
Historyczno-Heraldycznego. Zm. w Polsce. Źródła: [14: 1917]; [36: styczeń
1920, s. 8]; [79]; [115].
Jocius Antoni (1893 1916 ?). Ur. 11.12. Należał do
archidiec. mohylewskiej. Bezpośrednio po ukończeniu seminarium duch. w Petersburgu i święceniach
kapł. został wikariuszem par. Kołup w dek. dolnodźwińskim. Był aresztowany
i więziony w latach 1924-1925. Od 1926 przebywał na Litwie, gdzie do początku
lat trzydziestych był wikariuszem w bazylice katedralnej w Kownie, potem bez
określonego stanowiska. W 1938 przebywał nadal w Kownie. Źródła: [14:
1915-1917, 1923-1932]; [222].
Jodokas Michał s. Antoniego (1891 1914 ?). Ur. 12.08. Administrator
apost. Kazania, Samary i Symbirska. Należał do archidiec. mohylewskiej i był
absolwentem metropolitalnego seminarium duch. w Petersburgu. Od 1914 pracował
jako wikariusz par. Nawiedzenia NMP na cmentarzu Wyborskim w tym mieście (ul.
Arsenalna 8) i katecheta w szkole wojsk. W latach 1915-1916 był wikariuszem
przy kościele Nawiedzenia NMP w Mohylewie, a nast. (od 1916) pomocnikiem
kapelana wojsk., ks. Andrzeja Bajewicza, w Moskwie. W 1918 otrzymał nominację
na wikariusza par. św. Piotra i Pawła w tym mieście. Od 1924 (być może wcześniej)
do września 1926 był administratorem par. Symbirsk i Ufa w dek. Samara.
1.09.1926 został przez wysłannika pap. do ZSSR, bpa Michela d'Herbigny'ego,
mianowany administratorem apost. Kazania, Samary i Symbirska. Aresztowany w
grudniu tr., został zwolniony, lecz w kwietniu 1929 został ponownie
aresztowany i skierowany do Ufy, gdzie w grudniu 1929 miał być duszpasterzem w
miejscowym kościele. Aresztowany po raz kolejny 22.11.1934 w Ufie i przez
Kolegium OGPU skazany na podstawie art. 586 KK RSFSR na 10 lat łagrów.
24.05.1934 przybył do UCHTPIECZŁagu. W lipcu 1935 przebywał w PIECZŁagu (PIECZORŁagu),
Komi ASSR. Wg listy A. Ponińskiego z marca 1937 był nadal więźniem tego łagru.
Po uwolnieniu pracował w Šilale w diecezji telszeńskiej. Dalsze losy nie
znane. D. J. Dunn podaje błędną wiadomość o jego rozstrzelaniu w 1929 [19].
Źródła: [1: syg. III/100, k. 17]; [14: 1917, 1923-1932]; [19]; [36:
1920, nr 4]; [68]; [84]; [262].
Jodowalkis Aleksander (1880 1905 1962). Ur. 28.12. Należał do
archidiec. mohylewskiej. W r. akad. 1917/18 był studentem drugiego roku
Akademii Duch. w Petersburgu. Był aresztowany (w Petersburgu ?) i w 1923
zwolniony. W latach dwudziestych i trzydziestych był dyrektorem gimnazjum w
Rydze. Aresztowany tam przez KGB w 1950 i wysłany do łagru. Uwolniony w 1956.
Zm. w Rydze (?) 8.02.1962. Źródła: [14: 1917, 19261932]; [262]; [284].
Josiukas Józef s. Jana (? ? ?). Nie znany bliżej ksiądz
obrz.
rz.-kat. Pracował na terenie diec. żytomierskiej. Aresztowany w marcu 1928, był
sądzony w tym samym roku i wysłany do politizolatora w Jarosławlu n.
Wołgą. Przebywał tam w 1930. W metropolitalnym seminarium duch. w Petersburgu
w r. akad. 1916/17 na piątym roku studiów był alumn Józef Josiuk z diec.
sejneńskiej. Być może chodzi o tę samą osobę. Źródła: [14: 1917]; [262
PKK, f. 8406, op. 2]; [320, s. 12].
Jóźwik Józef s. Franciszka (1873 1910 1948). Należał
do archidiec. mohylewskiej. Ur.13.03 w miejscowości Białynin k. Skierniewic.
Szkołę średnią ukończył w Kijowie (I państwowe gimnazjum kijowskie), po
czym wstąpił do seminarium duch. w Petersburgu. Po jego ukończeniu przyjął
tam 12.12.1910 (wg starego stylu 25.12.) święcenia kapł. i skierowany został
do par. Darewo-Swojatycze k. Baranowicz. Po półrocznej pracy na stanowisku
wikariusza został w 2. poł. 1911 na rozkaz gubernialnych władz carskich
skierowany do Irkucka na stanowisko wikariusza tamtejszej parafii. W 1916
otrzymał przeniesienie do Kostromy (Rosja europejska) na stanowisko kapelana
istniejącego tam oratorium (pw. Niepokalanego Poczęcia NMP). W tym samym roku
został uwięziony przez władze carskie pod zarzutem zdrady państwa. Po zakończeniu
śledztwa, które trwało cały rok, został przewieziony do Moskwy i stanął
przed sądem wojennym. Siedmiodniowa rozprawa sądowa nie udowodniła mu winy.
Po zwolnieniu z więzienia powrócił do Kostromy. W 1923 mianowany został
administratorem pięciu innych jeszcze parafii w europejskiej części Rosji. Były
to: Jarosławl n. Wołgą, Rybińsk, Wołogda, Archangielsk i Tuła. Aresztowany
22.08.1928 (wg jego osobistych informacji z 1945 aresztowany został w 1927) po
rewizji, w czasie której znaleziono notes z intencjami mszy św., który
potraktowano jako dowód przestępstwa. Oskarżony o szpiegostwo na rzecz
Polski, Francji i Włoch. Po rocznym śledztwie, w czasie którego przebywał w
więzieniu na Łubiance w Moskwie, został na podstawie art. 586 KK ZSSR skazany
przez GPU na 10 lat łagru na Sołówkach, z końcem wyroku 6.08.1938. Przybył
tam 22.05.1929. W 1. poł. 1930 przebywał na wyspie Anzer na robotach leśnych
w grupie ok. 30 księży kat. (adres: KASSR, g. Kiem', 4 otdielenije SŁON,
punkt Anzer, Komandirowka Troickaja). W łagrze na Sołówkach przebywał do połowy
1932. Na posiedzeniu władz USŁag (ISO USŁag, OGPU LWO oraz OO ISO USŁag)
9.07.1932 na Sołówkach, kończącym śledztwo w sprawie rzekomo
zorganizowanego tam zwartego antysowieckiego ugrupowania wśród więzionych
32 księży kat., odnośnie do jego osoby podjęto decyzję: Trzymać na
wyspach w izolacji od innych księży do końca wyroku [284]. Dzięki
ostatniej wymianie więźniów 15.09.1932 razem z 17 innymi uwalnianymi z ZSSR
księżmi przybył do Polski. W 1937 w czasie masowych aresztowań Polaków w
ZSSR GPU rzekomo wykryło polską kontrrewolucyjną antysowiecką
organizację nacjonalistyczną [234]. Jej członkami mieli być b.
parafianie ks. Jóźwika z Jarosławla, Rybińska i Kostromy, wcześniej jakoby
zwerbowani przez niego. On sam (wówczas już w Polsce) został zaocznie oskarżony
o kierowanie nią. Większość z aresztowanych wówczas 23 osób została
rozstrzelana. W 1957 zostali rehabilitowani na podstawie orzeczenia
Moskiewskiego Sądu Wojsk. W Polsce ks. Jóźwik podjął pracę w archidiec.
warszawskiej jako kapelan i katecheta w Guzowie par. Wiskitki. 1.07.1939 został
mianowany kapelanem szpitala Dzieciątka Jezus w Warszawie. Pozostawał na tym
stanowisku do 1948. Zm. tam 24.08.1948. Został pochowany w grobie rodzinnym na
cmentarzu w par. Białynin. Źródła: [7: syg. 2ER 124]; [14: 19091917,
19231932]; [66, s. 109]; [84]; [93: 1935-1939, 1945-1949]; [219: Mosca e Solovski
(!)]; [234]; [235]; [262]; [264]; [273]; [284].
Juchniewicz Stanisław zob. Jachniewicz Stanisław
Juniewicz Edward (1894 1917 1989). Ur. 25.09 w Nowej Wilejce na
terenie diec. wileńskiej jako syn Stefana i Joanny Dziatłowicz. Należał do
archidiec. mohylewskiej, późn. diec. pińskiej, a nast. był członkiem zakonu
oo. redemptorystów. Szkołę średnią rozpoczął w Kijowie, a ukończył w
Petersburgu (Gimnazjum Łarińskie) i tu w 1914 wstąpił do metropolitalnego
seminarium duch. Bezpośrednio po święceniach kapł., które otrzymał
30.04.1917 w Petersburgu z rąk abpa Jana Cieplaka, pracował w Moskwie jako
katecheta w ochronkach dla dzieci z rodzin uciekinierów z Polski. W jesieni tr.
rozpoczął studia w Akademii Duch. w Petersburgu, przerwane w 1918 z powodu jej
zamknięcia. W latach 1918-1920 był wikariuszem przy kościele Nawiedzenia NMP
na cmentarzu w Petersburgu. W 1920 przez pół roku zastępował ukrywającego
się przed aresztowaniem proboszcza par. św. Kazimierza w tym mieście. Od
stycznia 1921 do dnia wyjazdu do Moskwy i aresztowania tam 10.03.1923 był zastępcą
proboszcza par. św. Stanisława, ks. Witolda Iwickiego, po jego aresztowaniu
przez CZEKA. Brał udział w zebraniach księży zwoływanych przez abpa Edwarda
Roppa, a nast. abpa Jana Cieplaka, w Petersburgu w latach 1918-1920 dla
dyskutowania nowej sytuacji prawnej Kościoła pod władzą bolsz. Aresztowany w
grupie 14 księży z Petersburga z abpem Janem Cieplakiem na czele, został w
czasie pokazowego procesu w Moskwie 21-25.03.1923 (podobnie jak wszyscy inni)
oskarżony o udział w
organizacji kontrrewolucyjnej stworzonej przez Cieplaka i Budkiewicza [55:
s. 66] oraz opór przy konfiskacie przedmiotów kośc. Otrzymał wyrok 10 lat więzienia
w surowej izolacji, z pozbawieniem praw, na podstawie oskarżenia z art. 10, 62,
119 i 121 KK RSFSR (d. redakcja). W ramach wymiany więźniów polit. 1.02.1925
przybył do Polski w grupie 7 księży i innych osób. W latach 1925-1927
pracował w Nowej Wilejce na terenie archidiec. wileńskiej, z której przeszedł
do diec. pińskiej. Był tu ojcem duch. seminarium duch. w Pińsku oraz
profesorem ascetyki i języka ros. W latach 1928-1930 przebywał na studiach w
Rzymie, skąd, po uzyskaniu licencjatu z teologii, wrócił na stanowisko ojca
duch. do seminarium pińskiego. Przez niespełna dwa lata (1933-1934) był
sekretarzem ds. organizacji rel. w diec. pińskiej, a nast. proboszczem i
dziekanem w Drohiczynie n. Bugiem. W czasie okupacji niem. pozostawał na tym
stanowisku. W 1943 został mianowany przez bpa Kazimierza Bukrabę, przebywającego
poza diec. pińską, jego wikariuszem gen., którym pozostawał do 1945. W r.
nast. wstąpił do zakonu oo. redemptorystów i odbył nowicjat w Toruniu i w
Tuchowie. Późn. pracował w Gliwicach, a nast. w Warszawie jako rektor domu,
rekolekcjonista, spowiednik, ojciec duch. kapłanów dek. Wola w Warszawie i w
diec. w Drohiczynie oraz wizytator zakonów i zgromadzeń zakonnych. W zakonie
cieszył się wielkim uznaniem i szacunkiem. W latach sześćdziesiątych i
siedemdziesiątych pozostawał w kontakcie korespondencyjnym z księżmi diec.
pińskiej, którzy pozostali w ZSSR. Zm. w Warszawie 25.08.1989 i został
pogrzebany na cmentarzu oo. redemptorystów w Warszawie. Pozostawił po sobie
wspomnienia, obejmujące okres pobytu w ZSSR. Posiadał tytuł kanonika honor.
kapituły katedralnej pińskiej. Źródła: [4: syg. 165, k. 127-128]; [14:
1917, 1923-1925]; [16]; [32: syg. A.12.P/5; syg. A.12/P.5 /2]; [55]; [65, s.
290]; [66]; [69: 1930-1939]; [86]; [250].
Jurewicz Bolesław s. Kazimierza (1887 1926 1937). Ur. na terenie gub.
witebskiej w okolicy Połocka. Należał do archidiec. mohylewskiej i był
jednym z dwóch absolwentów tajnego seminarium duch. w
Petersburgu/Leningradzie, założonego przez abpa Jana Cieplaka w 1922 (istniało
w konspiracji do 1925), w którym studiował, będąc jednocześnie wyższym urzędnikiem
(do 1924) w zarządzie płn.-zach. kolei żelaznych (gdzie pracował od
1.12.1908). Święcenia kapł. otrzymał potajemnie w kwietniu 1926 z rąk
emerytowanego bpa Antoniego Zerra, mieszkającego koło Odessy. W latach
1926-1929 pracował w Leningradzie jako administrator par. Zwiastowania NMP (kościół
na cmentarzu Wyborskim) i par. św. Franciszka, mieszkając przy ul. Arsenalnej
8 m. 5. Aresztowany został przez leningradzkie OGPU w nocy z 9 na 10.10.1929
(razem z ks. Stanisławem Przyremblem, proboszczem par. św. Stanisława) i uwięziony
w Leningradzie. Razem z nimi aresztowanych zostało 20 kobiet, przeważnie
narodowości pol., należących do służby kośc. i tzw. dwadcatki
kościoła na cmentarzu Wyborskim. Został oskarżony o to, że był organizatorem
podziemnych zebrań katolickich organizacji kontrrewolucyjnych i udostępniał
na te zebrania swoje mieszkanie, a na swoją działalność otrzymywał pieniądze
z konsulatu polskiego w Leningradzie i od osób z zagranicy [279].
Oskarżony został ponadto, że był alumnem podziemnego seminarium duch. w
Leningradzie, utrzymującego się jakoby ze środków kontrrew. organizacji w
Polsce. 5.10.1930 na podstawie art. 58-6 i 58-10 cz. II UK RSFSR został skazany
na 10 łagrów (z końcem wyroku 15.08.1939) i został skierowany do łagru w
Kiem', należącego do systemu łagrów na Wyspach Sołowieckich. Do łagru
przybył 6.10.1930. Na posiedzeniu władz USŁag (ISO USŁag, OGPU LWO oraz OO
PP USŁag) dn. 9.07.1932 na Sołówkach, kończącym śledztwo w sprawie działalności
zorganizowanego tam rzekomo zwartego antysowieckiego
ugrupowania przez więzionych w łagrze na wyspie Anzer 32 księży (por.
biogram ks. Pawła Aszeberga), w jego sprawie podjęto decyzję: Trzymać na
wyspach w izolacji od pozostałych księży do końca wyroku [284]. Jako więźnia
tego łagru wymienia go również A. Poniński na liście z marca 1937 oraz współwięzień,
ks. Donat Nowicki. Attaché konsularny w Leningradzie, K.
Grendyszyński, w raporcie z 18.12.1929 określał go jako najinteligentniejszego
księdza spośród młodszego duchowieństwa, człowieka o silnej woli i dużej
odwadze, gorliwego kapłana i szczerego patriotę [5]. Wg nie potwierdzonej
informacji pisma "Polska" (2.04.1930, nr 91) w łagrze popadł w obłąkanie.
9.10.1937 trojka przy Kolegium NKWD obw. leningradzkiego wydała na
niego wyrok śmierci. Dn. 3.11.1937 został rozstrzelany w łagrze na Sołówkach.
Źródła: [1: syg. III/100, k. 24 i 179]; [5: syg. 10183, k. 9 i 15]; [6: syg.
2ER 124]; [14: 1927-1932]; [66, s. 98]; [3: syg. 70, k. 311]; [102]; [113];
[262]; [264]; [279]; [284]; [285 (4)].
Juriewicz Bolesław zob. Jurewicz Bolesław
Jurkiewicz Jerzy (1887 1910 ?). Ur. 25.04. Należał do archidiec.
mohylewskiej. W Petersburgu ukończył metropolitalne seminarium duch. W 1912 był
wikariuszem w Krasnojarsku. W latach 1914-1917, i być może późn., pracował
jako kapelan kościoła filialnego w Chabarowsku (w 1917 obsługiwał 1700
wiernych) w Rosji azjatyckiej. Był jednocześnie katechetą w szkole kadetów w
tym mieście oraz w szkole realnej i gimnazjum dla dziewcząt. W 2. poł. lat
dwudziestych był proboszczem we Władywostoku i za zgodą władz odwiedzał późn.
zesłanego do wsi Sedanka pod tym miastem bpa Karola Śliwowskiego (zob.
biogram) w celu wysłuchania jego spowiedzi. Nie znana bliżej data
aresztowania. W 1932-1933 przebywał w łagrze na Sołówkach. Miał być
ostatnim księdzem, który pracował na Syberii Wsch. Wg listy A. Ponińskiego z
marca 1937 przebywał w łagrze Stacja Jaja. Na liście tej figuruje z imieniem
Grzegorz, na skutek niewłaściwie tłumaczonego imienia łac. Georgius, pod którym
wymieniany jest w spisach kośc., a które w języku pol. brzmi - Jerzy. W różnych
informacjach mylony z ks. obrz. wsch. Leonidem Jurkiewiczem (zob. biogram), który
w latach dwudziestych pracował na Podolu, w 1929 był aresztowany i przebywał
w łagrze w Kotłasie. Niektóre informacje dotyczą, jak się zdaje, jednego i
drugiego. Dalsze losy nie znane. Źródła: [1: syg. III/28, k. 156; syg.
III/100, k. 34 i 179]; [5: syg. 10183, k. 9]; [7: syg. 2ER 124]; [14: 1909-1917;
1923]; [197]; [88: 1930, nr 10, s. 9; nr 14, s. 8; 1933, nr 5, s. 71];
[127]; [219]; [244].
Jurkiewicz Leonid Nikołajewicz (1879 ? po 1933). Ur. w rodzinie księdza
prawosł. we wsi Strzyżawka w pow. Winnica na Podolu. Ksiądz obrz. wsch.,
przedtem duchowny prawosł. Studiował w prawosł. seminarium duch. w Kamieńcu
Podolskim, skąd po czterech latach został usunięty za nieprawomyślność. W
latach 1908-1909 pracował jako nauczyciel języka ros. i historii w nauczaniu
początkowym, a nast. jako urzędnik zarządu gub. chersońskiej w Chersoniu. W
1917 spotkał się w Kijowie z metropolitą Andriejem Szeptyckim ze Lwowa, który
polecił mu przygotować się do święceń kapł. Otrzymał je z rąk prawosł.
bpa Aleksego na przełomie 1921 i 1922. W maju 1923, po skontaktowaniu się z
ks. Janem Świderskim (zob. biogram), późn. administratorem apost. diec.
kamienieckiej, a ówczesnym proboszczem par. Bar, przeszedł tam do Kościoła
kat., pozostając w obrz. wsch. Utrzymywał kontakt z księżmi tego obrządku:
Zamigradzkim (?), Nikołajem Tołstojem (zob. biogram), Nikołajem
Szczepaniukiem (zob. biogram) i Makarym Karoweciem (zob. biogram). Pracował
jako wikariusz par. Brahiłow. Aresztowany został w Winnicy 25.05.1929 przez
agentów winnickiego obwodowego GPU USSR. 23.11 tr. decyzją kolegium OSO przy
OGPU USSR został na podstawie art. 54-4 KK USSR skazany na 10 lat łagrów.
Wyrok odbywał w Kotłasie w Przesyłkowym Punkcie Zarządu Łagrów
Tiemnikowskich, gdzie znalazł się już w grudniu tr. Polskie MSZ w piśmie do
prymasa Augusta Hlonda z 13.02.1930 przekazało wiadomość o jego aresztowaniu,
skazaniu na 10 lat łagrów i wysłaniu do łagru na Sołówkach, prosząc
jednocześnie o spełnienie jego prośby i zawiadomienie o jego losie
metropolity Andrieja Szeptyckiego we Lwowie. Wiadomość o wysłaniu na Sołówki
nie odpowiadała prawdzie. Zwolniony został 22.11.1933 ze względu na zły stan
zdrowia. Dalsze losy nie znane. Źródła: [1: syg. III/28, k. 156; syg.
III/100, 34]; [5: syg. 10183, k. 9]; [7: syg. 2ER 124]; [14: 1931-1932]; [88:
1930, nr 10, s. 9]; [192: 1930, nr 3, s. 81]; [236]; [253: 1995, nr 51, s. 8];
[262].
Jurszan Kazimierz s. Michała (1886 1909 1974). Należał do archidiec.
mohylewskiej i był absolwentem metropolitalnego seminarium duch. w Petersburgu.
W 1911 był wikariuszem par. Nowogródek, a w latach 1912-1926 administratorem
par. Babinowicze w dek. Orsza. Został aresztowany w 1926 i skazany na pobyt w
łagrze na Sołówkach, gdzie znalazł się w tym samym roku. Po odbyciu tam
kilkuletniej kary został zesłany na przymusowe dożywotnie osiedlenie się w
Krasnojarskim Kraju. 28.09.1932 znajdował się w Krasnojarsku. 20.08.1933 wciągnięty
został na listę więźniów do wymiany i w październiku tr. przebywał w więzieniu
na Butyrkach w Moskwie. W drodze wymiany więźniów z Litwą w 1933 na stacji
Indra-Bigusowo (granica łotewsko-sow.) 19.10 tr. znalazł się w tym kraju
razem z grupą 9 księży. W 1938 przebywał na terenie diec. Poniewież w
miejscowości Antaliepte. W 1944 udał się do Niemiec, był kapelanem uchodźców
litewskich. Zm. w 1974 w Chicago. Źródła: [1: syg. III/100, k. 102]; [6: syg.
126, k. 32]; [7: syg. 2ER 17]; [14: 1909-1917, 1923-1930]; [37: 25.10.1933, nr
245]; [88: nr 45, s. 711]; [222]; [262]; [321].
