Jabłonowski Franciszek (1864 1889 1934). Należał do
diec. łucko-żytomierskiej. Był absolwentem seminarium duch. w Żytomierzu. W latach
19171918, a zapewne także wcześniej i późn., był administratorem par. Ładyżyn (917 parafian) w dek. bracławskim. W 1. poł. lat dwudziestych administrował także par. Granów i par. Kuniów. W latach dwudziestych i trzydziestych wielokrotnie aresztowany i
nękany przez GPU. Zm. na Podolu w 1934. Źródła: [23: 1918]; [32: A.12.P/6. Kościół katolicki na Ukrainie]; [309].
Jachniewicz Stanisław s. Jana (1888 1914 1937). Administrator
apost. diec. żytomierskiej w latach 19291935. Należał do diec. łucko-żytomierskiej, późn. żytomierskiej. Ur. 29.04 w Krzemieńcu na
Wołyniu w rodzinie mieszczańskiej i tam pobierał pierwsze nauki w dwuklasowej szkole miejskiej (20.08.1898-31.05.1902). Gimnazjum ukończył w Niemirowie i zdał tam egzamin na ucznia aptekarskiego. W lutym 1907 wstąpił do seminarium duch. w
Żytomierzu, skąd po czterech latach i zdaniu matury (1911) został skierowany na studia w Akademii Duch. w Petersburgu, gdzie w 1915 uzyskał stopień magistra teologii. Święcenia kapł. otrzymał 31.05.1914 z
rąk bpa Jana Cieplaka w Petersburgu. Po powrocie do Żytomierza był katechetą w II szkole dla chłopców. Od 1915 był wykładowcą filozofii i liturgiki w
żytomierskim seminarium duch. W kwietniu 1917 został przez bpa Ignacego Dub-Dubowskiego mianowany obrońcą węzła małżeńskiego w sądzie biskupim
w Żytomierzu, a 6.05.1917 kanclerzem kurii diec. łucko-żytomierskiej i
kamienieckiej. W październiku 1919 został po raz pierwszy aresztowany w
Żytomierzu w grupie kilku miejscowych księży i po kilku dniach zwolniony. Od czerwca do listopada 1920 pracował jako wikariusz par. katedralnej w
Żytomierzu, a nast., do 24.09.1924, jako jej proboszcz. Od listopada 1920 do 24.09.1924 był także administratorem par. Cudnów w dek. żytomierskim. W
Żytomierzu opiekował się bezhabitowym ukrytym zgromadzeniem żeńskim Sług Jezusa. W pierwszych dniach czerwca 1926 został w Kijowie mianowany przez
administratora apost. diec. żytomierskiej w ZSSR, ks. Teofila Skalskiego, jego drugim - po ks. Kazimierzu Naskręckim - wikariuszem gen. Po aresztowaniu
tego ostatniego w 1929 był jego następcą na stanowisku administratora tej diecezji. Od tej pory był nieustannie nękany przez
GPU. Na wypadek aresztowania, które przewidywał, swoim wikariuszem gen. na część
diec. żytomierskiej w granicach obw. żytomierskiego wyznaczył ks. Józefa Ulanickiego (zob. biogram), a po jego śmierci w 1935 na to stanowisko zamierzał
wyznaczyć ks. Stanisława Brawera (zob. biogram). Wikariuszem gen. na część diecezji w
obw. winnickim mianował ks. Aleksandra Samosenkę (zob.
biogram). Do chwili swego aresztowania organizował konspiracyjnie pomoc materialną dla księży przebywających w łagrach lub pozostających bez środków
do życia po odbyciu wyroków skazujących, z zakazem wykonywania czynności
duszp. Z pomocy tego rodzaju korzystali m.in. księża: Aleksander Kuczyński
i Franciszek Budzyński, przebywający w łagrach, oraz ks. Roman Jankowski (zob. biogramy), który po powrocie z zesłania przez pewien czas przebywał w
miejscowości Kotelnia. Udzielił także pomocy pieniężnej zbiegłemu z zesłania ks. Łazarowi Sarkisowowi (?), który się do niego zgłosił. Aresztowany został
29.07.1935 jako ostatni ksiądz kat. w Żytomierzu, razem z grupą 18 osób, wśród których znajdowali się m.in. ks. Paweł Welik i gr.-kat. ks. Nikołaj Szczepaniuk
(zob. biogram). Pozostali byli katolikami świeckimi. Do czasu aresztowania mieszkał przy ul. Ostrowskiego 3. Po 10 miesiącach śledztwa w Kijowie, w
czasie którego został oskarżony o to, że jako zarządzający diec. żytomierską w latach 1929-1935 był kierownikiem kontrrewolucyjnej działalności grupy osób
i pozostawał bezpośrednio związany z przedstawicielami kontrrewolucyjnych ośrodków zagranicznych oraz wykorzystywał polskie narodowe sztandary w
procesjach, przechowywane w pokostowskim kościele [280]. W rzeczywistości chodziło o dawne chorągwie kośc. z pol. napisami. Został również oskarżony
o przynależność do rzekomo istniejącej faszystowsko-kontrrewolucyjnej organizacji rzymskokatolickiego i greckokatolickiego duchowieństwa na
prawobrzeżnej Ukrainie [253: 1995, nr 44, s. 8]. Do winy się nie przyznał. Dn. 14.05.1936 trojka OSO przy NKWS USSR wydała wyrok skazujący go, razem
z ks. N. Szczepaniukiem, na 5 lat Isprawitielno-trudowych łagieriej - Poprawczych Obozów Pracy) na
Dalstroju, na podstawie art. 54-4 i 54-11 UK USSR.
Do miejsca przeznaczenia przybył 19.06.1936. Wyrok odbywał w SIEWWOSTŁagu na Ł/P "Neriga". W końcu września lub na początku października 1937
został w łagrze aresztowany i oskarżony o ciężkie przestępstwa polit. Podstawą oskarżenia były zeznania 3 kryminalistów, b. członków
WKP(b). W protokole
śledztwa dotyczącego ks. Jachniewicza zawarte jest zeznanie świadka F. z 29.09.1937, że: Od momentu swego przybycia na spec. Ł/P Neriga więzień
Jachniewicz przyłączył się do więźniów skazanych z paragrafu o kontrrewolucyjnej działalności
trockistowskiej, takich jak np. Martow, Łaninski, Filippow
i inni. Przez cały czas więzień Jachniewicz otrzymywał liczne przesyłki od Czerwonego Krzyża, którymi dzielił się z prowadzącymi głodówkę trockistami
o nazwiskach: Flaszlan, Martow i inni, którzy głodowali mniej więcej od lutego tego roku. Po zakończeniu głodówki otrzymali dużo żywności od
Jachniewicza. Ponadto przez cały czas zajmował się na spec. Ł/P Neriga wykładami na temat wiary katolickiej wśród łagierników. Dnia 2.05
tr. [1937 - R. Dz.] więzień
Jachniewicz brał aktywny udział w nieposłuszeństwie "wołynki" ["wołynka" od woli, wolności, swobody; słowem "wołynka" określano na Ukrainie
prowokacyjne działanie GPU, polegające na cichym zachęcaniu do przejmowania z powrotem przekazanych już do kołchozu gospodarstw prywatnych,
inwentarza itd.; ci wszyscy, którzy zaczęli to robić, zostali następnie aresztowani i zginęli R. Dz.]. Na spec Ł/P Neriga podtrzymywał na duchu przywódców
"wołynki" wśród więźniów, a także podpisywał protesty, które składali przywódcy skazani za kontrrewolucyjno-trockistowską działalność [218]. Dn.
14.11.1937 trojka Uprawlienija NKWD po Dalstroju, na podstawie oskarżenia, że Jachniewicz był tiesno swiazan s trockistami i okazywał im matierialnuju
pomoszcz', a 2 maja 1937 podczas napadu więźniów na strażników aktywnie podtrzymywał trockistów-organizatorów napadu i razem z nimi podpisał
oszczerczy protest przeciwko zachowaniu się strażników [218] - wydała na ks. Jachniewicza wyrok śmierci. Rozstrzelany został w mieście Magadan
27.11.1937. Wg listy A. Ponińskiego z marca 1937 przebywał wcześniej w łagrze Buchta Nagajewo (położonego kilka kilometrów na południe od Magadanu w Siewiero-Wostocznych ITŁ: Kołyma - Chabarowskij kraj,
RSFSR). Zrehabilitowany po 1989. Źródła: [1: syg. III/100, 56, 131 i 179]; [7:
syg. 2ER 176]; [9: t. IV, cz. 26, s. 43, 44]; [14: 1915]; [23: 1918, 1920, 1923]; [32:
syg. A.12.P/6]; [68]; [84 - wymieniany pod nazwiskiem Iakhnievitch]; [88: 1930, nr
19, s. 230; 1935, nr 16; nr 34; 1937, nr 16]; [110]; [155]; [162, s. 443 i s. 460]; [183, s. 23]; [218]; [232]; [253: 1995, nr 44, s. 8]; [280]; [286 (1) i (2)].
Jachowicz zob. Jachniewicz Stanisław
Jaczejko Antoni (1873 1896 ?). Należał do
archidiec. mohylewskiej i był absolwentem metropolitalnego seminarium duch. w Petersburgu. W 1912
został mianowany administratorem par. w Homlu (w 1917 liczyła 4700 parafian). Późn. pracował na terenie
diec. mińskiej (od 1926 teren administratury apost. z siedzibą w Mohylewie). Rzadko wymieniany w źródłach dotyczących księży pracujących na Białorusi. W 1922 był administratorem par.
Karoleszczewicze w dek. Mińsk. Administrator apost. w Moskwie, bp Pie-Éugène
Neveu, na liście 45 księży pracujących na Ukrainie i na Białorusi na
początku 1933 wymienia go również jako duszpasterza w
Karoleszczewiczach. Wg pisma Konsulatu Gen. RP w Mińsku z 22.02.1934 do Poselstwa Pol. w
Moskwie, donoszącego m.in. o aresztowaniu w 1933 na Białorusi 6 księży (Adama Puczkar-Chmielewskiego z Mińska, Józefa Pietkiewicza z
Kopyla,
Mieczysława Saboczyńskiego ze Słucka, Adolfa Krzywickiego z Borysowa, Jana Maciejowskiego z Błonia i Mikołaja Koncewicza z Połocka), pozostawał
nadal w Karoleszczewiczach. Dalsze losy nie znane. Został niewątpliwie aresztowany. Wg relacji katolików z Mińska, zanotowanej przez Grażynę
Lipińską, zginął za wiarę i naród polski [43]. Źródła: [5: syg. 6699, k. 28]; [7:
syg. 2ER 176]; [14: 1917]; [43]; [165].
Jałbrzykowski Romuald abp (1876 1901 1955). Ur. 7.02. w Łętowie k. Łomży jako syn Jana i Rozalii z
Krajewskich. Studiował w seminarium duch.
w Sejnach, a nast. w Akademii Duch. w Petersburgu, gdzie uzyskał stopień magistra teologii i 9.03.1901 otrzymał święcenia kapł. Po krótkim okresie pracy
na stanowisku wikariusza w par. Wąsosz został kapelanem biskupa sejneńskiego A. Baranowskiego
(Antanas Baranauskas), a nast. wykładowcą w seminarium
sejneńskim, jego prokuratorem i wicerektorem. Był współorganizatorem Związku Katolickiego i PMS w Sejnach. W związku z ewakuacją seminarium
duch. i kurii sejneńskiej na wschód po wybuchu I wojny świat. znalazł się w Mohylewie n. Dnieprem. Uczestniczył tam w pracy Centralnego Komitetu
Obywatelskiego i Pol. Towarzystwa Pomocy Ofiarom Wojny oraz w organizowaniu szkół pol. i założył "Tygodnik Kat.". W 1917 został wikariuszem
gen. diec. sejneńskiej, a 29.07.1918 jej biskupem pomocniczym. W sierpniu 1920 aresztowany w Łomży przez władze
sow. wraz z ks. Franciszkiem
Wądołowskim (zob. biogram) i uwięziony w podziemiach gmachu Komitetu Obrony Narodowej. Chcąc ratować swego towarzysza, stawiane aresztowanym
zarzuty przyjął na siebie. Przed uprowadzeniem przez Armię Czerwoną uratował go i innych aresztowanych atak wojsk pol. 20.08.1920 i uwolnienie
Łomży. 14.12.1925 mianowany został ordynariuszem nowo utworzonej diec. łomżyńskiej, skąd 24.06.1926 został przeniesiony na arcybiskupią stolicę w
Wilnie. Odznaczał się gorliwą pracą duszp. (czterokrotna wizytacja archidiecezji). W czasie II wojny świat. aresztowany przez władze
niem.
(22.03.1942) i internowany w Mariampolu na Litwie. Uwolniony w 1944, powrócił do Wilna, gdzie 23.01.1945 został aresztowany przez NKWD, razem
z kanclerzem kurii, ks. Adamem Sawickim. Zwolniony po miesiącu, był nękany i przymuszany do wyjazdu. Uległ naciskom i wyjechał do Białegostoku na
początku lipca 1945. Tu zorganizował kurię biskupią i seminarium duch. Zm. 19.04.1955. Do 1914 należał do zespołu redakcyjnego Podręcznej encyklopedii
kościelnej i napisał do niej kilkaset haseł. Jest autorem licznych prac o charakterze
ascetyczno-moralnym. Źródła: [80]; [150]; [159: 19031925];
[170]; [310]; [311].
Jankowski Roman s. Władysława(1889 - 1915 - 1987). Należał do
diec. łucko-żytomierskiej, a nast. żytomierskiej i był absolwentem seminarium duch. w Żytomierzu. Ur. 28.08 we wsi Bebechy, rej.
Jarmolińce w obw. Winnica. W 1918 pracował jako wikariusz par. katedralnej w Łucku, liczącej wówczas 6746 parafian. W latach 1919-1920 (i, jak się zdaje, wcześniej) był wikariuszem i katechetą w pol. szkole
w Humaniu (gdzie w 1918 było 2396 parafian). W latach nast. (1923-1925), i zapewne późn., był administratorem par. Trojanów i dziekanem żytomierskim. Pracował nast. w par. Bracław (dekanat) i par. Berdyczów. Po raz pierwszy aresztowany został
w Żytomierzu 5.06.1925 jako administrator par. w Berdyczowie i oskarżony o udzielanie pomocy w nielegalnym przekraczaniu granicy z Polską. Przez dwa
lata więziony był w Berdyczowie bez wyroku sądowego. Uwolniony. Dn. 6.02.1927 ponownie aresztowany. W maju 1929 skierowany do więzienia w
Charkowie, gdzie oczekiwał na rozpoczęcie śledztwa. W zbiorowym procesie księży kat. z Ukrainy w 1929 r. w Charkowie został na podstawie art. 56-19 i
25 KK USSR skazany na 6 lat łagrów i wysłany na Sołówki, z końcem wyroku 6.02.1933. W czasie procesu zarzucono mu m.in. utrzymywanie nielegalnych
kontaktów z Polską. Do łagru przybył 19.06.1929. W 1930 skierowany do łagru na wyspie
Anzer. Do 1932 przebywał razem z innymi księżmi kat. w tzw.
Troickim Skicie (d. pustelnia mnichów prawosł. na wyspie Anzer pw. św. Trójcy; 4 otdielenije SŁON, punkt
Anzer, Komandirowka Troickaja). Na
posiedzeniu władz USŁag (ISO USŁag, OGPU LWO oraz OO ISO USŁag) dn. 9.07.1932 na Sołówkach, kończącym śledztwo w sprawie stworzonej tam
rzekomo przez 32 więzionych na wyspie Anzer księży katolickiej wspólnoty, został oskarżony wraz z wszystkimi o przynależność do antysowieckiego
ugrupowania, prowadzącego antysowiecką agitację, tajnie dokonującego obrzędów religijnych [...] i utrzymywanie nielegalnych kontaktów z wolnością
w celu przekazywania za granicę informacji o charakterze szpiegowskim, dotyczących sytuacji katolików w ZSSR [284]. Co do jego osoby podjęto
decyzję: Przedstawić akt oskarżenia z art. 58-10 UK i wystąpić z wnioskiem o zwiększenie wyroku do 10 lat. Do chwili otrzymania decyzji trzymać na wyspach
w izolacji od pozostałych księży [284]. Przebywał późn. w jednym z łagrów k.
Uchty. Na skutek złego stanu zdrowia został zwolniony i w październiku 1933
zesłany do Ałma Aty w Kazachstanie, skąd po paru miesiącach wrócił do Żytomierza. W maju 1934 podjął pracę w par. Kotelnia w dek. żytomierskim
oraz w par. Uszomierz w d. dek. owruckim w obw. kijowskim. Mieszkał w wiosce
Kotelnia, rej. Andruszew, obw. Żytomierz. Po aresztowaniu w Żytomierzu 29.07.1935 ks. prał. Stanisława Jachniewicza (zob. biogram) parafianie
sprowadzili ks. Jankowskiego dla odprawienia nabożeństwa i rozdania Najświętszego Sakramentu przed zapowiedzianym zamknięciem katedry.
Władze miejscowe poleciły mu jednak zwrócić się o pozwolenie na odprawienie nabożeństwa do Kijowa. Po udaniu się tam został ponownie aresztowany
27.08.1935 na podstawie oskarżenia o to, że od jesieni 1934 do chwili aresztowania prowadził kontrrewolucyjną robotę mającą na celu hamowanie
rozwoju kolektywizacji i rozbijanie kołchozów; że był uczestnikiem organizacji kolektywnego, oszczerczego protestu przeciwko decyzjom władzy sowieckiej
dotyczącym religii [280]. Zarzucono mu także działalność kontrrew. wśród młodzieży, odprawianie nabożeństw po domach prywatnych oraz odmowę
zawieszenia w swoim mieszkaniu portretu Stalina. Na podstawie art. 54-4 i 54-11 KK USSR OSO przy Kolegium NKWD ZSSR skazany został 14.05.1936
na 5 lat łagrów w Komi ASSR (Ucht-Iżemskije łagieria). Wg listy A. Ponińskiego miał w 1937 przebywać w Uszomierzu bez prawa opuszczania tej
miejscowości, co jest błędną informacją. Od końca lat trzydziestych do 1945 przebywał na zesłaniu w Kazachstanie. W 1945, po w sumie 11 latach pobytu
w łagrach, więzieniach i na zesłaniu, wrócił do Żytomierza i we wrześniu
tr. rozpoczął pracę w katedrze otwartej przez ludność kat. latem 1941 (po zajęciu Ukrainy przez wojska
niem.) i obronionej przez nią po zakończeniu II wojny
świat. Wkrótce otrzymał nakaz opuszczenia Żytomierza i osiedlenia się na 5 lat we wsi Jabłonne w tym samym obwodzie. Po ich upływie wrócił do Żytomierza,
zamieszkał przy ul. Piotrowskiego 7 i rozpoczął pracę duszp. w katedrze. W 1957 otrzymał zakaz głoszenia kazań przez cały rok i pracy w tym mieście. W
1959 odnowienie przyrzeczeń chrzcielnych przez wiernych zebranych w kościele żytomierskim na wieczornym nabożeństwie w Wielką Sobotę, zgodnie
z odwiecznym rytuałem, zostało przez władze wyznaniowe potraktowane (na podstawie donosu agenta
KGB) jako wymuszanie na wiernych przysięgi na
wierność Kościołowi kat. Za karę cofnięto mu na 6 miesięcy tzw. sprawkę, czyli pozwolenie władz na sprawowanie funkcji
duszp. W latach sześćdziesiątych i
siedemdziesiątych, mając ok. 80 lat, dojeżdżał do par. Nowograd Wołyński
(Zwiahel), Pokostówka i in. W 2. poł. lat pięćdziesiątych na zaproszenie brata
mieszkającego w Warszawie przybył do Polski. Spotykał się z prymasem Polski, kard. Stefanem Wyszyńskim. Ze względu na potrzeby
duszp. na Ukrainie nie
przyjął propozycji rodziny i przyjaciół, by pozostał w kraju. Zm. w lutym 1987 w wieku 98 lat, w 71. roku kapłaństwa. Pogrzebany na cmentarzu par. w
Żytomierzu. Zrehabilitowany po 1989. Źródła: [1: syg. III/28, k. 209;
syg. III/100, k. 180]; [7: syg. 2ER 124]; [14: 1929-1932]; [23: 1918, 1920, 1923]; [32:
syg. A.12.P/6]; [88: 1934, nr 31, s. 487]; [111]; [112]; [162, s. 442, 460];
[219]; [262]; [264]; [277]; [280]; [284].
Janowicki (?). W 1932 zwolniony jako chory z więzienia w Połocku. Brak księdza o tym nazwisku w spisach duchowieństwa
archidiec. mohylewskiej i in.
diecezji. Zapewne zostało ono zniekształcone. Źródła: [88: 1932, nr 10, s. 156].
Janukowicz Piotr (1863 1891 1937). Ur. 18.10 we wsi Denisowo par. Miory w
diec. wileńskiej jako syn Karola i Weroniki z Fedukowiczów. Należał
do archidiec. mohylewskiej. Po ukończeniu miejscowej "szkoły ludowej" był przez 5 lat pomocnikiem pisarza gminnego. Mając 21 lat rozpoczął naukę w
gimnazjum w Wilnie. Po zdaniu egzaminów w klasie IV wstąpił we wrześniu 1886 do metropolitalnego seminarium duch. w Petersburgu, które ukończył w
1891. Święcenia kapł. otrzymał w Kownie z rąk bpa A. Baranowskiego. Do maja 1892 pozostawał bez stanowiska ze względu na przeszkody stawiane przez
władze państwowe. Po tej dacie delegowany do pomocy proboszczowi rozległej par. Nowogród w Rosji, odwiedzał katolików rozproszonych na terenie gub.
nowogrodzkiej. W lipcu 1892 został mianowany wikariuszem par. Lucyn w gub.
witebskiej. Dn. 5.03.1893 został karnie zesłany przez władze administracyjne
do miejsca odosobnienia w klasztorze w Agłonie na Łotwie za to, że siedział w czasie przysięgi przyjmowanej w sądzie od świadków przez duchownego
prawosł., podczas gdy należało stać. Po odbyciu kary jednego roku otrzymał nominację na wikariusza par. Nowogród w Rosji. W maju 1897 otrzymał
nominację na proboszcza par. Kamień w dek. Mińsk (w skasowanej samowolnie przez władze carskie w 1869
diec. mińskiej). Odwołany z niej został na skutek
donosów duchowieństwa prawosł. przeciwko niemu do władz adm. i policji. Od marca 1902 do sierpnia 1904 był kapelanem kaplicy w
Penzie, będącej filią par.
Kazań w Rosji europejskiej. Pracował tam również jako katecheta w miejscowych szkołach. W sierpniu 1904 otrzymał nominację na kapelana wojsk.
w Mandżurii i Kraju Usuryjskim, gdzie jednak był krótko i w grudniu 1905 objął stanowisko administratora par. Dubrowa w dek.
Orsza. Od 5.03.1909 do
kwietnia 1911 był proboszczem i dziekanem par. Bychów na Białorusi, a nast. proboszczem i dziekanem w Nieświeżu. W latach 1909-1910 był dwukrotnie
sądzony przez władze carskie w Bychowie za rozdawanie broszurek broniących wiary kat. i skazany przez sąd okręgowy raz na 3, a drugi raz na 4 dni aresztu
domowego. Od 1.10.1912 do końca 1921 był administratorem par. Nawiedzenia NMP na cmentarzu Wyborskim w Petersburgu (ul. Arsenalna 8). Od 9 do
14.09.1919 był więziony i skierowany przez władze sow. do robót przymusowych na terenie miasta. Dn. 10.05.1920 został aresztowany za
przechowywanie w podziemiach kościoła zwłok Polaków w trumnach metalowych w celu wywiezienia ich do Polski, a 14.09
tr. skazany na rok
więzienia, z którego uwolniono go na mocy amnestii. Dn. 1.02.1921 otrzymał nominację na proboszcza par. św. Franciszka Serafickiego w Leśnem k.
Petersburga. Za niepodpisanie narzucanej przez władze umowy z rządem na prawo używania upaństwowionych kościołów i za branie udziału w zebraniach
księży zwoływanych przez abpa Edwarda Roppa i abpa Jana Cieplaka dla dyskutowania nowej sytuacji Kościoła został wezwany 3.03.1923, razem z
abpem Cieplakiem i innymi księżmi z Petersburga, do Moskwy i 9.03.1923 razem z nimi aresztowany. W znanym pokazowym procesie moskiewskim,
oskarżony o dopomaganie Cieplakowi i Budkiewiczowi w ich przestępstwach, odmowę w wykonywaniu praw i agitację przeciwko władzy radzieckiej [55: s.
66], został 25.03.1923 skazany na 3 lata więzienia bez ścisłej izolacji i pozbawienie praw obywatelskich na taki sam okres. Podstawą wyroku było
oskarżenie z art. 62, 68, 69 cz. I, 119 i 121 KK RSFSR (d. redakcji). Przebywał w więzieniu na Butyrkach i Lefortowie w Moskwie. Po odbyciu tego wyroku
był w latach 1926-1934, i być może późn., administratorem par. Faszczówka w dek. Mohylew. Na przełomie 1933 i 1934 miał także pod opieką par. Szkłów
w dek. Mohylew. Aresztowany w Faszczówce. Wg pisma Konsulatu Gen. RP w Mińsku do Poselstwa Pol. w Moskwie z 22.02.1934 był jednym z 12 księży
pracujących wówczas jeszcze na Białorusi. Aresztowany 9.06.1937 i 25. 08.1937 wyrokiem Komisji NKWD i Prokuratury ZSSR skazany jako przywódca
komórki powstańczej POW w szkłowskim rejonie [262] na karę śmierci. Dwa dni później, 27.08.1937, razem z kilkoma in. księżmi (Konstanty
Andrekus, Piotr
Awgło, Jan Borowik, Stanisław Rajko), oskarżonymi o takie samo przestępstwo, został rozstrzelany. Źródła: [1:
syg. III/100, k. 26]; [5: syg. 6699, k. 28; syg. 11049, k. 20]; [7: syg. 2ER 176]; [14: 1895-1917, 1923-1932]; [16]; [32 autożyciorys pisany w więzieniu w Moskwie 2.07.1923,
syg. A.12.P5(2)]; [55]; [65, passim]; [66]; [3: syg. 71, k. 305]; [86]; [262]; [309].
Jarmołowicz Antoni s. Jana (1892 1917 1937). Ur. 9.01. Należał do
archidiec. mohylewskiej. W 1917 ukończył archidiec. seminarium duch. w
Petersburgu i w 1919 pracował jako wikariusz w Mińsku. Wiosną tr. został tam
aresztowany i uwięziony jako jeden z kilkunastu księży-zakładników pol. Po
uwolnieniu dzięki interwencji władz pol. i wymianie więźniów został w styczniu
1921 ponownie aresztowany w Mohylewie. Po uwolnieniu był w 1925
administratorem par. Wielkie Łuki i Nowosokolniki w dek. petersburskim, par.
Newel w dek. witebskim oraz par. Siebież w dek. Dryssa-Siebież. W 1929, i
zapewne wcześniej, obsługiwał ponadto kościół w Nowogrodzie w Rosji. W
raporcie Konsulatu RP w Leningradzie z 18.12.1929 jest określony jako gorliwy
i gotów do poświęceń. Nie jest wymieniony w spisie księży pracujących na
Białorusi z 1933, sporządzonym przez administratora apost. w Moskwie, bpa
Pie-Éugène Neveu. Aresztowany został przez OSO UNKWD obw.
leningradzkiego i 29.10.1933 na podstawie art. 56-6 i 56-11 KK ZSSR skazany
na 10 lat łagrów na Wyspach Sołowieckich. Wg listy A. Ponińskiego z marca
1937 przebywał tam nadal. 9.10.1937 został skazany na karę śmierci i 3.11.1937
rozstrzelany. Źródła: [1: syg. III/100, k. 179]; [5: syg. 10183, k. 15]; [14:
1915-1917, 1923-1932]; [36: styczeń 1920, s. 11]; [66]; [262]; [309].
Jarosiewicz Adolf (1887 1911 1944). Należał
do diec. łucko-żytomierskiej, a nast. łuckiej, był
absolwentem seminarium duch. w Żytomierzu. W
latach 1911-1918 był wikariuszem i bardzo popularnym wśród młodzieży katechetą w Winnicy na Podolu,
a nast. administratorem par. w Czyżawce, gdzie został
aresztowany w 1919 za kontakty z POW. Po
przewiezieniu do Winnicy został zatrzymany w
areszcie CZEKA, mieszczącym się w domu dra Kopczewskiego. Uwolniony z więzienia dzięki
prośbom całego tłumu kobiet i dzieci, który po nabożeństwie w niedzielę udał
się przed budynek aresztu. Po uwolnieniu natychmiast wyjechał do Polski.
Pracował w diec. łuckiej. W latach 1927-1931 był sekretarzem sekcji społ. w
kurii biskupiej i zastępcą wikariusza w Kowlu. W latach 1932-1935 pełnił
obowiązki katechety szkół średnich w Łucku i kaznodziei katedralnego. W
latach nast. (1936-1938), i zapewne późn., pracował na stanowisku
administratora par. Łanowce w dek. Krzemieniec. W czasie II wojny świat.
pracował w par. Brody we Lwowskiem i brał czynny udział w działalności
konspiracyjnej AK w Brodach i we Lwowie. Wymieniany tam jako Adolf Jaroszewicz. Zginął w czasie bombardowania Lwowa w 1944. Był kanonikiem
honor. kapituły łuckiej. Źródła: [23: 1918, 1927-1938]; [71, s. 55-56]; [272].
Jarosiński Bronisław (1881 1907 ?). Należał do zakonu karmelitów
bosych i na początku lat dwudziestych (1923) był rektorem kościoła pw. Matki
Boskiej z Góry Karmelu w znanym klasztorze tego zakonu w Berdyczowie na
Wołyniu. Po serii kazań wygłoszonych na Podolu był wzywany do GPU w
Charkowie. Pozostawiono go na wolności, lecz przewidywano, że zostanie
aresztowany i postawiony przed sądem. Dalsze losy nie znane. Źródła: [23:
1923]; [32: A.12.P/6]; [267].
Jarosławski Piotr s. Wojciecha (1898 (?) ? ?). Ur. w miejscowości
Busk w woj. tarnopolskim. Ksiądz kat. o niewiadomej przynależności diecezjalnej. Aresztowany 5.03.1928 i skazany 5 lipca
tr. na śmierć. Wykonanie
wyroku wstrzymano w związku z wciągnięciem go na listę planowanej wymiany
więźniów z Polską. Informacja niepełna. Źródło: [262].
Jaroszewicz Adolf zob. Jarosiewicz Adolf
Jaroszewicz Stanisław (1889 1912 ?). Należał do
archidiec. mohylewskiej, a nast. mińskiej. Seminarium duch. ukończył w Petersburgu. Od 1914
był administratorem par. Szkłów (w 1917 liczyła 1620 wiernych).
Schematyzmy archidiec. mohylewskiej z lat 1922-1928 wymieniają go jako
administratora i dziekana (w 1922) par. Czeryków (w 1924 liczyła 600
wiernych; kaplice w Wieprzynie i Hołobinie) oraz duszpasterza innych (nie
wymienionych z nazwy) parafii. Późn. wymieniany bez bliższych informacji.
Raporty Konsulatu Pol. w Mińsku z 20.09.1929, z marca 1930 i 22.02.1934,
wymieniające księży pozostających na wolności i aresztowanych, nie podają
jego nazwiska. Administrator apost. w Moskwie, bp Pie-Éugène Neveu, w spisie
księży pozostających na placówkach na Białorusi i Ukrainie wymienia go jako
duszpasterza par. Okołowo (dek. Borysów; w 1917 liczyła 5030 wiernych).
Aresztowany w 1937 (?) razem z grupą innych księży na Białorusi (Konstanty
Andrekus, Piotr Awgło, Adam Puczkar-Chmielewski, Jan Borowik, Stanisław Rajko) z oskarżenia o przynależność do POW i sądzony w 1937. Najprawdopodobniej rozstrzelany. Wg relacji usłyszanej przez Grażynę Lipińską
od Polaków w Mińsku w 1942 miał być ostatnim księdzem kat., jaki pracował
w tym mieście i zginął za wiarę i naród polski [43]. Bliższe losy nie znane.
Źródła: [7: syg. 2ER 17]; [14: 1917, 1923-1932]; [43]; [152].
Jasiński Józef (?). Wg informacji czasopism "Polska" (nr 91 z 2.04. 1930)
i "Życie Katolickie" (Łuck 1930, nr 14, s. 8) ksiądz o tym nazwisku został
aresztowany w 1930 (?) w par. Czarny Ostrów na Podolu w diec.
kamienieckiej.
Zarówno w tej diec., jak i w diec. łucko-żytomierskiej brak było księdza o tym
imieniu i nazwisku. Być może imię zostało we wspomnianych relacjach
zniekształcone. W archidiec. mohylewskiej byli w 1917 księża: Daniel Jasiński
(1866 1890 ?), administrator par. Józefów (1912-1917) w dek.
górnodźwińskim (Dyneburg), oraz Ksawery Jasiński (1866 1888 ?),
administrator par. Świerżeń w dek. nadniemeńskim (19081917), którego
siedzibą była par. Kojdanów. W schematyzmach archidiec. mohylewskiej z lat
dwudziestych i trzydziestych nie są już jednak wymieniani. Ponieważ na skutek
nękania księży przez GPU niektórzy z nich przenosili się niekiedy na odległe
tereny i do innych diecezji, być może chodzi o jednego z ww. księży Jasińskich.
Źródła: [1: syg. III/100]; [14: 1917]; [88: 1930, nr 14, s. 8]; [113].
Jasionowski A. (? ? ?). Nie znany bliżej ksiądz kat.
obrz. łac., więziony w latach dwudziestych. W liście z 8.07.1931 do PCK, pisanym z zesłania na Syberii, pisał o niemożliwości znalezienia pracy i o swojej ciężkiej sytuacji finansowej. Dalsze losy nie znane. Źródła: [262]; [283].
Jastrzębski Stefan (1881 1907 1960). Należał do
diec. łucko-żytomierskiej, a nast. łuckiej, był absolwentem seminarium duch. w Żytomierzu. W 1910 był wikariuszem
Horodnicy, będącej filią par. Korzec w dek. Nowograd Wołyński. W 1914 pracował jako administrator par. Luboml w dek.
kowelskim, a w 1917 na takim samym stanowisku w par. Brahiłów (3540 parafian) w dek. Winnica. W latach 1919-1920 był administratorem kościoła św. Barbary w Berdyczowie i katechetą. W 1919 po wielu szykanach został przez władze
bolsz. tego miasta skierowany do robót przymusowych, w tym do czyszczenia kloak
publicznych. Po 1920 przebywał w Polsce i pracował w diec. łuckiej. W latach 1923 (?)-1939 był proboszczem i dziekanem w
Lubomlu. W 1945 opuścił teren diec. łuckiej i zatrzymał się w Chełmie Lubelskim. Był proboszczem par. Polichna w
diec. lubelskiej. Zm. 11.06.1960. Był kanonikiem honor. kapituły ołyckiej i prałatem w
diec. łuckiej. Źródła: [23: 1910, 1914, 1917, 1920, 1923, 1925, 1927-1938]; [30, s. 19-20]; [142: rkp 1949].
Jaufmann Philipp sen. (1877 1901 po 28.06.1938). Należał do
diec. tiraspolskiej i był absolwentem seminarium duch. w Saratowie. W 1902 był wikariuszem par.
Kostheim, a w latach 1903-1917 najpierw wikariuszem, a nast. proboszczem par. Poniatowka w gub. chersońskiej, dek. Odessa. Dn. 22.04.1935 został aresztowany i uwięziony w Odessie. 28.08
tr. z grupą 11 księży wysłano go do Tomska. Jego krewni mieli z nim kontakt do 8.12.1937. Wg pisma Wydziału Konsularnego Ambasady RP w Moskwie z 28.06.1938 do MSZ przebywał wówczas na zesłaniu w
Karagandzie. Dalsze losy nie znane. Źródła: [15: 1917]; [32: syg. A. 44.115/1]; [67].
