Losy duchowieństwa katolickiego w ZSSR 1917-1939

INDEKS NAZWISK

Przedmowa

Wykaz ważniejszych
skrótów, nazw i terminów

Wykaz źródeł

Wstęp

Wprowadzenie

Skróty użyte
w
Martyrologium

Martyrologium

Uzupełnienie

Aneksy

O Autorze



Babalski Szymon zob. Babarski Szymon

Babarski Szymon (1867 1892 1919). Pochodził z diec. łucko-żytomierskiej i był absolwentem seminarium duch. w Żytomierzu. W latach 1892-1894 administrował par. Kamień Koszyrski w dek. Kowel. Od 1901 do 1910 pracował jako administrator par. Orynin w dek. Kamieniec Podolski, a nast. był administratorem par. Wołoczyska (w 1918 liczyła ponad 5500 wiernych) w dek. Krzemieniec na Wołyniu. W 1918 mianowany proboszczem par. Czarny Ostrów, liczącej w tym czasie 6146 wiernych. Niekiedy błędnie wymieniany jako Babalski. Wg informacji ks. Mariana Sokołowskiego (zob. biogram), przebywającego w 1919 w Winnicy, ks. Babarski został najpierw aresztowany, a nast. latem 1919 rozstrzelany na miejscu egzekucji bolsz., którym był cmentarz w Winnicy (jego czaszkę miała rozpoznać po sztucznym uzębieniu gospodyni księdza). Ks. M. Tokarzewski w swoim opracowaniu Przyczynek do historii męczeństwa Kościoła rzymsko-katolickiego w diecezjach kamienieckiej i łucko-żytomierskiej 1863-1930 (Łuck 1933, s. 28) podaje nieco inną wersję jego śmierci. Wg niej ks. Babarski został zamordowany przez bolszewików w 1919 w Wołoczyskach, a jego ciało miało być rzucone psom na pożarcie. Był jednym z pięciu księży zamordowanych w diec. łucko-żytomierskiej w pierwszym okresie władzy bolsz. Źródła: [17, s. 169]; [23: 1894-1918]; [32: syg. A.12.P/6]; [57: 1922, nr 13, s. 201]; [71, s. 70]; [76, s. 199]; [78, s. 28]; [283, s. 264].

Bacaratian Jakub zob. Bagaratian Agop (Jakub)

Bach Jan zob. Back Johannes

Back Johannes s. Bernarda (1884 1908 przed 1938). Ur. 1.01 we wsi Dudinkowo w gub. jekatierinosławskiej. Należał do diec. tiraspolskiej i był absolwentem seminarium duch. w Saratowie. W latach 1910-1914 był administratorem par. Karlsruhe, w 1917 proboszczem par. Schönfeld (Sofiewka) w dek. Odessa w gub. chersońskiej oraz par. Nowy Kandeł (Bogunskoje) w tym samym dekanacie. Aresztowany 17.10.1935 przez agentów UNKWS obł. odeskiej. Protokół aresztowania datowany 20.10.1935. Przebywał w więzieniu w Odessie i sądzony był w sprawie Neugum, Reichert i inni. Dn. 21.02.1936 przez Specjalne Kolegium Obwodowego Sądu Odeskiego skazany z art. 54-4 cz. II oraz 54-11 KK USSR na 8 lat łagrów. Zm. na zesłaniu przed 1938. Miejsce śmierci nie znane. W piśmie Wydziału Konsularnego Ambasady RP w Moskwie do MSZ z 28.06.1938 błędnie wymieniany jako Jan Bach. Źródła: [15: 1917]; [32: syg. A.44.115/1]; [67]; [253: 1995, nr 58].

Badkiewicz Konstantin zob. Budkiewicz Konstanty Romuald

Bagaratian Agop (Jakub)s. Daniła (1872 ? 1936). Ormianin, administrator apost. dla Ormian-katolików obrz. orm. w ZSSR. Ur. w gub. batumskiej. Administrator apost. w Moskwie, bp Pie-Éugène Neveu, na polecenie kierownika pap. komisji Pro Russia, bpa Michela d'Herbigny'ego, z 18.12.1927 miał go konsekrować na biskupa (w rycie łac.), tak by mógł udzielać święceń kapł. w obrz. orm. i łac. (miał otrzymać tytuł biskupa tytularnego Kukuse w Armenii). Konsekracja przewidziana na 11.01.1928 nie odbyła się. Nominat, zawiadomiony przez proboszcza par. św. Piotra i Pawła, ks. Karola Łupinowicza (zob. biogram), o tym, że ma przybyć do Moskwy, nie przyjechał z powodu zakazu wyjazdu z Tyflisu (Tbilisi), wydanego przez GPU. W liście do bpa Neveu z 17.02.1930 donosił, że nie może wykonywać aktów jurysdykcji bez pozwolenia GPU. W tym samym roku na zainscenizowanym przez władze sow. zakaukaskim zjeździe Ormian-katolików w Tyflisie oskarżony został o ciężkie dla interesów Kościoła przestępstwa dokonane [...] w stosunku do władzy sowieckiej [1: III/28, k. 97], jak również o to, że jak sformułowano to w oskarżeniu wszczęte obecnie w państwach zachodnich napaści na Związek Sowiecki zawdzięczać należy w znacznej części Bagaratianowi, który w ciągu szeregu lat dostarczał Stolicy Apostolskiej kłamliwych i oburzających swem oszczerczym charakterem informacji o rzekomo istniejących tu prześladowaniach religijnych (tamże). Kolejnym przestępstwem miało być organizowanie propagandy kontrrewolucyjnej za pomocą przekupionych przez siebie misjonarzy - uczniów propagandy rzymskiej (tamże). Pod presją i szantażem GPU zjazd pozbawił go wszystkich jego praw jako administratora Kościoła orm.-kat. Zebrane na zjeździe duchowieństwo orm. pod terrorem i groźbami uchwaliło ponadto rezolucję, która odrzucała rzekomo kłamliwe oskarżenia rządu sowieckiego o nietolerancję religijną, na skutek których Stolica Apostolska straciła możliwość prawidłowej orientacji w rzeczywistej sytuacji wiernych w Związku Sowieckim (tamże). Po usunięciu 10.03.1930 ze stanowiska razem z innymi księżmi orm. został przez władze państwowe pozbawiony prawa do pełnienia funkcji duszp., a nast. aresztowany w Tbilisi w 1930. Przed aresztowaniem ks. Bagaratian przekazał swoje uprawnienia ks. Carapetowi Dilurgianowi (zob. biogram). Był więziony w Moskwie na Butyrkach i został tam skazany na 10 lat łagrów z oskarżenia na podstawie art. 58-6 i 58-10 KK ZSSR. Deportowany do łagru na Wyspach Sołowieckich, przybył tam 1.09.1930. Jego wyrok kończył się 27.03.1940. W związku z wykryciem na Sołówkach rzekomego zwartego antysowieckiego ugrupowania (zob. biogram ks. Pawła Aszeberga), istniejącego jakoby wśród więzionych tam 32 księży kat., w rozporządzeniu władz USŁag (ISO USŁag, OGPU LWO oraz OO ISO OGPU) z 9.07.1932, wydanym na Sołówkach, odnośnie do jego osoby postanowiono: Zwrócić się o materiały do GPU ZSFSR i wystąpić z wnioskiem o warunkowe przedterminowe zwolnienie [284]. Zwolnienie nie nastąpiło, gdyż na początku lat trzydziestych przebywał nadal, jako inwalida pracy, w łagrze na linii Murmańsk, niedaleko stacji Kuziema, 55 km na północ od Kiem'. Zm. w łagrze na Sołówkach w lutym 1936. Wg innego źródła [309] miał umrzeć na stacji Kuziema. Źródła: [1: syg. III/28, k. 96-98; syg. 1: III/100, k. 163]; [7: syg. 2ER 124]; [14: 1931-1932]; [19]; [84]; [88: 1936, nr 14, s. 218]; [262]; [284]; [309].

Bahl Johannes (1902 ? po 1936). Pochodził z diec. tiraspolskiej. W latach 1917-1918 uczył się w niższym seminarium duch. w Saratowie. Nie znana data aresztowania. Wg pisma Wydziału Konsularnego Ambasady RP w Moskwie z 28.06.1937 do MSZ przebywał w łagrze Kuziema, Kirowskaja Żeleznaja Doroga, Łagiernyj punkt Kiemskoje. Dalsze losy nie znane. Źródła: [15: 1917-1919]; [32: syg. A.44.115/1]; [67].

Baier Georg jun. s. Stefana (1870/71 ? 1897 po 1931). Należał do diec. tiraspolskiej i był absolwentem seminarium duch. w Saratowie. Od 28.04.1903 pracował jako wikariusz w Saratowie. Od 1911 był proboszczem par. Rohleder (Raskaty) w dek. Marienthal w gub. saratowskiej. Od 1910 miał pod opieką także par. Herzog (Susły). Był również proboszczem i dziekanem w Jekatierinostadt (późn. Marksstadt n. Wołgą). Aresztowany 29.04.1930 jako jeden z kilkunastu księży niem. z Powołża, aresztowanych w pierwszych miesiącach tr. i oskarżonych na podstawie art. 58-4, 58-6 i 58-10 KK RSFSR m.in. o to, że: a) Byli członkami kontrrewolucyjnej i nacjonalistycznej organizacji księży w Dolno-Nadwołżańskim Kraju i prowadzili szpiegowską robotę na rzecz Niemiec; b) Wychowywali ludność kolonii niemieckich w nacjonalistycznym, antysowieckim duchu i sabotowali wszystkie zarządzenia władzy sowieckiej na wsi; c) Sprzyjali organizacji ruchu powstańczego w koloniach niemieckich w Dolno-Nadwołżańskim Kraju [262]. Dn. 6.06.1931 skazany na 3 lata łagrów z zamianą na zsyłkę na Syberię. W 1931 był więziony w politizolatorze w Jarosławlu n. Wołgą. Dalsze losy nie znane. Źródła: [7: sygn. 2ER 112]; [15: 1917-1919]; [67]; [262].

Bajeman Joseph [14: 1932] zob. Beilmann Joseph

Bakasatian Akon Daniełowicz [262] zob. Bagaratian Agop (Jakub)

Balul Wincenty (1874 1899 1944). Należał do archidiec. mohylewskiej. Studiował w metropolitalnym seminarium duch., a nast. w Akademii Duch. w Petersburgu, którą ukończył ze stopniem magistra teologii. W latach 1902-1916 był wikariuszem i katechetą w gimnazjum i w innych szkołach miejscowych w Dźwińsku. Od 1916 administrator par. św. Antoniego i dziekan w Witebsku (w 1917 w dwóch parafiach witebskich było 9250 wiernych). W 1919 więziony w tym mieście, prawdopodobnie jako zakładnik, po usunięciu z Wilna przez wojska pol. oddziałów bolsz. i zaaresztowaniu tam przez nie agentów bolsz. Od 1921 przebywał w Polsce i od początku lat dwudziestych do wybuchu II wojny świat. pracował jako katecheta w Piasecznie k. Warszawy. W latach 1932-1939 był jednocześnie kapelanem w oratorium przy szkole dla dziewcząt im. Cecylii Plater-Zyberk w Chyliczkach k. Warszawy. W latach 1925-1932 pełnił funkcję sędziego w metropolitalnym sądzie biskupim archidiec. mohylewskiej z siedzibą w Warszawie. Zm. 31.08.1944 w Piasecznie, po wyrzuceniu go z mieszkania przez Niemców, i został tam pochowany. Był prałatem i kanonikiem kapituły mohylewskiej. Źródła: [14: 1902-1917, 1923-1932]; [31]; [65, s. 165]; [93: 1934-1939].

Baran Karol (1882 1906 1918). Należał do diec. łucko-żytomierskiej i był absolwentem seminarium duch. w Żytomierzu. W latach 19071910 był wikariuszem par. Latyczów. Późn. przez siedem lat (1910-1917) pracował jako wikariusz, a nast. administrator par. Turzysk w dek. Kowel oraz ad interim par. Przewały w dek. Dubno. W 1918 został zamordowany przez bandę bolsz. w par. Krasiłów na Wołyniu (parafia liczyła wówczas 2200 wiernych). Źródła: [23: 1907-1914, 1918]; [68].

Baranowski Leonard s. Jakuba (1875 1900 1930). Ur. w Wyspienskiej Wołosti (?) na terenie b. gub. witebskiej. Należał do archidiec. mohylewskiej i był absolwentem najpierw metropolitalnego seminarium duch., a nast. Akademii Duch. w Petersburgu, którą ukończył, uzyskując w 1901 stopień kandydata teologii. W tym samym roku został wikariuszem par. Orzeł (Orioł) w Rosji europejskiej. W latach 1902-1904 pracował jako wikariusz par. św. Katarzyny w Petersburgu, a nast. (1904-1908) wikariusz i katecheta w Smoleńsku. Od 1909 do 1914 był administratorem par. w Połocku i dziekanem połockim, a nast. (1914-1915) administratorem par. Kazań w Rosji europejskiej (w 1917 parafia liczyła 2000 wiernych). W latach 1916-1917 bez stanowiska w archidiecezji. W 1919 był proboszczem w Połocku i został tam aresztowany jako zakładnik pol. Należał do grupy 11 aresztowanych w tym charakterze księży kat. Uwolniony w tym samym roku dzięki interwencji rządu pol. i wymianie na jeńców bolsz. Ponownie więziony w dn. 4-21.07.1922 w Witebsku, a nast. oddany pod nadzór policji. W latach 1922-1925 był administratorem par. św. Antoniego w Witebsku i dziekanem witebskim. Aresztowany 26.06.1925 przez OSO przy Kolegium OGPU razem z grupą miejscowych Polaków, oskarżony z art. 66 KK RSFSR (d. redakcji) o szpiegostwo na rzecz burżuazji międzynarodowej oraz z art. 98 tegoż kodeksu i po kilku miesiącach śledztwa skazany przez OSO OGPU na 3 lata łagrów na Wyspach Sołowieckich. Przybył tam latem 1926 okrętem "Gleb Bokij" w transporcie liczącym 300 więźniów. Był w 13 rocie i woził kamienie. Po okresie ciężkiej pracy fizycznej otrzymał funkcję stróża. Po z górą dwuletnim pobycie w łagrze sołowieckim został 13.07.1929 zesłany do wioski Togur w rej. Tomska na Syberii (Narymski Kraj), gdzie zm. na tyfus plamisty 12.12.1930, w wieku 55 lat. W wiosce tej nie było katolików. Ks. Julian Groński (zob. biogram) z Tomska wysłał mu, na jego prośbę, przedmioty liturgiczne do odprawiania mszy św. Istnieje błędna informacja, że w 1919 został rozstrzelany w Połocku [137: 1920, nr 1, s. 8-11], którą powtórzył ks. F. Rutkowski w biografii abpa Jana Cieplaka [65, s. 54], i również błędna informacja o tym, że w 1932 przebywał w politizolatorze w Irkucku [262]. Był, jak się zdaje, pierwszym księdzem kat. obrz. łac., który znalazł się na Sołówkach. Wymieniany przez więźniów tego łagru: M. Lenardowicza [41], bpa Bolesława Sloskansa [130] i ks. Donata Nowickiego [219]. Ten ostatni w swoich wspomnieniach określa go jako: Sacerdote molto zelante e fermissimo nei suoi principi, specialmente nella lotta contro i Bolsceviki (Kapłan bardzo gorliwy i najmocniejszych zasad, szczególnie w swojej walce przeciwko bolszewikom) [219: Mosca et Solovski (!) s. 7]. Źródła: [1: syg. III/28]; [6: 126]; [14: 1905-1931]; [32: syg. A.P.12/4]; [36: 120, s. 11]; [41: s. 55]; [46, s. 154]; [65, s. 54]; [130]; [137: 1920, nr 1, s. 8-11]; [147: rkp 787, k. 108-110]; [219]; [238: nr 1]; [262]; [268]; [281]; [282]; [290 (2)].

Baranowski Piotr s. Augustyna (1882 1906 1937). Pochodził z archidiec. mohylewskiej. Ur. 21.03 w Orszy. Ukończył metropolitalne seminarium duch. w Petersburgu. W latach 1908- -1909 był wikariuszem w Nieświeżu, dek. Słuck, a nast. (1910-1911) administratorem par. Czeczersk w dek. Homel. Przez pięć lat (1912-1917) pracował jako administrator par. Nieżyn (800 wiernych) w tym samym dekanacie. W 1917 ponownie został wikariuszem par. Nieśwież. W latach 1922-1924 pozostawał na stanowisku proboszcza par. św. Barbary i dziekana w Witebsku, a w 1925 administratora par. Czernihów w dek. Charków. Od 1926 był ponownie administratorem par. Nieżyn (i in.). Został tam aresztowany 26.04.1929 i 20.09 tr. na podstawie oskarżenia z art. 58-4 trojka Kolegium OGPU skazała go na 10 lat łagrów na Sołówkach. Przybył tam 16.10.1929. Jego wyrok kończył się 26.04.1939. W 1. poł. 1930 przebywał w łagrze na wyspie Anzer (KASSR, g. Kiem', 4 otdielenije SŁON, punkt Anzer, Komandirowka Troickaja). Za przynależność do wspólnoty katolickiej, założonej jakoby w tym łagrze i będącej rzekomo zwartym antysowieckim ugrupowaniem 32 księży kat. (por. biogram ks. Pawła Aszeberga), władze USŁag (ISO USŁag, OGPU LWO oraz OO ISO USŁag) w końcowym wyroku grupowego procesu z dn. 9.07.1932 zadecydowały odnośnie do jego osoby: Wystąpić z wnioskiem o przeniesienie do jarosławskiego "spiecizolatora", a do chwili otrzymania zgody trzymać na wyspach w izolacji od innych księży [284]. Dn. 21.02.1937 znajdował się w łagrze koło miasta Kiem' (jeden z łagrów sołowieckich). W tym samym roku, 9.10.1937, został przez OSO UNKWD skazany na karę śmierci i 3.11 tr. rozstrzelany w łagrze na Sołówkach. Wymieniony na liście więzionych i zesłanych księży kat. z marca 1937, wręczonej prymasowi Polski, kard. Augustowi Hlondowi, 14.08 tr. przez hr. Alfreda Ponińskiego, radcę Legacji Pol. w Moskwie w latach 1926-1934. Źródła: [1: syg. III/28; syg. III/100, k. 179]; [14: 1906-1917, 1923-1932]; [32: syg. A.7.682/1 pismo z 22.12.1941]; [41, s. 51]; [152]; [168, s. 35]; [219]; [235, z. 8]; [262]; [273]; [309].

Batmaniszwili Szijo (Alojzy) Grigoriewicz (1885 ? 1937). Gruzin obrz. łac., administrator apost. dla katolików w Gruzji. Przedtem archimandryta gruzińskiego zgromadzenia zakonnego pw. Niepokalanego Poczęcia NMP. W 1919 był administratorem par. Achałcyche w południowej Gruzji, dek. Tyflis (Tbilisi). Aresztowany został w Tbilisi 16.10.1927 i 16.01 r. nast. na podstawie oskarżenia z art. 58-6, 58-10 oraz 58-12 KK RSFSR otrzymał wyrok 10 lat łagrów bez możliwości amnestii. Wysłany na Sołówki z końcem wyroku 29.07.1937. Przybył tam 12.02.1928. W 1930 w grupie 32 innych księży pracował na wyspie Anzer (KASSR, g. Kiem', 4 otdielenije, SŁON, punkt Anzer, Komandirowka Troickaja). W związku z wykryciem rzekomego zwartego antysowieckiego ugrupowania (zob. biogram ks. Pawła Aszeberga), zorganizowanego tam jakoby wśród więzionych księży, władze USŁag (ISO USŁag, OGPU LWO oraz OO ISO USŁag) w rozporządzeniu z 9.07.1932 dotyczącym jego osoby zadecydowały: Trzymać na wyspach w izolacji od pozostałych księży do końca wyroku [284]. Dn. 31.05.1934 przebywał w łagrze w miejscowości Kuziema, Kirowskaja Żeleznaja Doroga, a 12.06.1936 znów w łagrze na Sołówkach. Wymienia go tam hr. Alfred Poniński na swojej liście z marca 1937. W 1937 więziony był tam w wewnątrzłagiernym więzieniu. 14.10.1937 został decyzją OSO UNKWD obw. leningradzkiego skazany na śmierć i 1.11.1937 w łagrze na Sołówkach rozstrzelany. Źródła: [1: syg. III/100, k. 179]; [7: syg. 2ER 124]; [15: 1918]; [130]; [219]; [262]; [284]; [309].

Baumtrag Jan zob. Baumtrog Augustyn

Baumtrog Augustyn s. Jana (1883 1909 1937), administrator apost. Powołża (w NPASSR). Należał do diec. tiraspolskiej i był absolwentem seminarium duch. w Saratowie. Ukończył uniwersytet w Innsbrucku (Austria). W latach 1912-1917 był prefektem w wyższym saratowskim seminarium duch. Od 1915 pracował jako administrator par. Rożdiestwienskoje w obw. Kubań, a nast. (od 1917) administrator par. Marienburg w dek. Rownoje w d. gub. samarskiej. Brał bardzo aktywny udział w zorganizowaniu w 1917 Katolickiego Związku Narodowego (Volksverein) dla niem. ludności kat. na Powołżu (istniał nieoficjalnie do 1921) i wydawał organ tego związku "Deutsche Stimme". Aresztowany na pewien czas na początku lat dwudziestych. 23.05.1926 został potajemnie mianowany przez bpa Michela d'Herbigny'ego, ukrytego wysłannika pap. do ZSSR, administratorem apost. Powołża z siedzibą w Saratowie. W 1928 był proboszczem i dziekanem w Saratowie. Pomagał materialnie księżom więzionym w łagrze na Sołówkach, przesyłając im stypendia mszalne. Aresztowany 13.08.1930 razem z 27 innymi księżmi niem. Przebywał w więzieniu OGPU na Butyrkach w Moskwie. Sądzony był w sprawie działalności uznanego za antysowiecki niem. KZN, zorganizowanego w 1917 przez grupę księży i świeckich na Powołżu i zlikwidowanego za pomocą terroru przez władze sow. w latach 1918-1919. Uważany był za jednego z jego głównych współorganiztorów i kierowników. W czasie śledztwa oskarżony został o to, że: a) poczynając od 1917 r. prowadził aktywną walkę z władzą sowiecką; organizował kontrrewolucjonistów w "Katolickim Związku Narodowym", którym osobiście kierował, występował w publikacjach prasowych i innych z wezwaniami do walki przeciwko bolszewikom; organizował wokół siebie kontrrewolucyjne duchowieństwo katolickie i zachęcał je do tworzenia oddziałów powstańczych i ośrodków politycznych, jak również białogwardyjskich armii, walczących z władzą sowiecką; b) był organizatorem i kierownikiem-ideologiem zlikwidowanej organizacji katolickiego duchowieństwa; otrzymywał dla prowadzenia kontrrewolucyjnej działalności dyrektywy, wskazówki i pieniądze zza granicy, od papieża i niemieckich faszystowskich i religijnych organizacji; wchodził do kierowniczej czwórki kontrrewolucyjnych organizacji; c) prowadził szpiegowską działalność na rzecz Niemiec i Watykanu, zbierając ekonomiczne, polityczne i wojskowe informacje; równocześnie dawał wskazówki członkom kontrrewolucyjnych organizacji co do prowadzenia działalności szpiegowskiej i zbierał od nich uzyskane przez nich materiały szpiegowskie dla przekazania ich do Niemiec i do Watykanu; d) brał bezpośredni i aktywny udział w organizowaniu akcji powstańczej i kontrrewolucyjnych masowych wystąpień w niemieckich koloniach Powołża; dawał wytyczne księżom, członkom kontrrewolucyjnych organizacji dla planowych przygotowań do powstania przez systematyczne antysowieckie urabianie kułackiej i zamożnej części ludności niemieckiej, wykorzystując jej religijne i nacjonalistyczne przesądy; e) prowadził systematyczną robotę dla organizacji emigranckiego ruchu niemieckich kolonistów; urządzał u siebie w mieszkaniu nielegalne zebrania w celach otrzymania poparcia w sprawie emigracji; nawiązał bliższe stosunki z ambasadą niemiecką w Moskwie i szpiegiem Metzgerem. Do zarzucanych mu przestępstw Baumtrog przyznał się częściowo, ale obciążyły go zeznania Kappesa, Paula, Riedela i Achmana [262 CAFSBRFNP]. Na podstawie oskarżenia z art. 58-2, 58-4, 58-6, 58-10 oraz 68-6 KK RSFSR w zbiorowym procesie 12 księży niem. został 20.04.1931 skazany na śmierć, z zamianą tego wyroku na 10 lat łagrów, licząc od 18.08.1930. Więziony był także w Pokrowsku. Wg pisma Wydziału Konsularnego Ambasady RP w Moskwie z 28.07.1938 do MSZ zm. w łagrze na Sołówkach w marcu 1937. Błędnie wymieniany w tym piśmie jako Jan Baumtrag [32: syg. A.44.115/1]. Był kanonikiem kapituły saratowskiej. Istnieje błędna informacja, że zmarł w więzieniu w 1945 [67]. Wg danych z aktu oskarżenia jest autorem broszury pt. Socializm s toczki zrienija obszcziestwiennoj, choziajstwiennoj i religioznoj (Socjalizm z punktu widzenia społecznego, gospodarczego i religijnego) [262 CAFSBRFNP]. Nawoływał w niej do walki z komunizmem i zapowiadał zwycięstwo nad nim idei chrześcijańskiej. Źródła: [7: syg. 2ER 112]; [12]; [15: 1917-1919]; [14: 1931-1932]; [19]; [32: syg. A.44.115/1]; [38]; [67]; [84]; [80: 1931, nr 24, s. 303]; [175]; [262].

Baumtrof Józef zob. Baumtrog Joseph

Baumtrog Joseph (1872 1896 1921). Brat administratora apost. Powołża Augustyna Baumtroga. Należał do diec. tiraspolskiej. Ukończył seminarium duch. w Saratowie. Od 1897 był administratorem, a nast. proboszczem par. Siemionowka, liczącej 8 tys. wiernych. Był bardzo aktywnym działaczem społ. wśród ludności niem. i zyskał dużą popularność, czego dowodem było wybranie go do Dumy regionalnej oraz na reprezentanta Niemców nadwołżańskich w Niemczech. Otrzymał kilka odznaczeń od władz carskich. Na skutek różnego rodzaju oskarżeń został przez ordynariusza, bpa Josepha Kesslera, 15.08.1915 na rok zasuspendowany i na zawsze wydalony z parafii. W sporze z biskupem zwrócił się o wymierzenie sprawiedliwości do władz państwowych (carskich) i ordynariusz zmuszony był składać wyjaśnienia dyrektorowi Departamentu Obcych Wyznań Rel. Po oskarżeniu o wrogie występowanie przeciwko biskupowi i pogróżki przeciwko niemu zaciągnął, według interpretacji rozporządzeń kośc. przez biskupa, karę ekskomuniki i irregularitatis, zastrzeżoną papieżowi (list bpa Kesslera z 29.08.1917 do administratora par. Marienfeld, ks. Franza Rauha). Wyjechał do Niemiec i tam zwrócił się do nuncjusza pap. w Monachium o zwolnienie z ekskomuniki i kary irregularitatis. Otrzymał odpowiedź, że w jego sprawie kompetentny jest wizytator apost. w Warszawie, bp Achilles Ratti (był nim tylko od 25.04 do 29.05.1918, a nast. został mianowany nuncjuszem), posiadający uprawnienia kośc. na teren Rosji. We wrześniu 1918 ks. Baumtrog przybył do Warszawy, pokonując duże trudności w związku z toczącą się wojną (część drogi przebył pieszo). W Warszawie zwrócił się listem z 20.11.1918 do nuncjusza A. Rattiego o zwolnienie ze wszystkich ciążących na nim kar kośc. i wyraził gotowość przyjęcia każdej wyznaczonej mu pokuty. W liście przyznawał się tylko do jednej rzeczywistej winy: kłótni z biskupem. Zwolnienie z ekskomuniki i innych kar otrzymał od nuncjusza, wrócił do diec. tiraspolskiej i podjął tam pracę duszp. Zastrzelony przez wojska bolsz. w 1921 w par. Kamyszyn w gub. saratowskiej. Źródła: [38]; [15: 1917]; [67]; [98, s. 13]; [262 CAFSBRFNP]; [297].

W nawiasach po nazwisku podawane są trzy daty:
urodzenia, święceń kapłańskich i śmierci.

© 2001 Anna Sweda