NOTA BIOGRAFICZNA

Roman Dzwonkowski SAC, ur. 30.11.1930 we wsi Dzwonek na Mazowszu, w rodzinie chłopskiej o tradycjach szlacheckich. Gimnazjum ukończył w Ostrołęce w 1949. W tym samym roku wstąpił do Stowarzyszeniu Apostolstwa Katolickiego (Księża Pallotyni) i rozpoczął nowicjat w Ołtarzewie k. W-wy. W 1958 ukończył tam studia filozoficzno-teologiczne, po przyjęciu, rok wcześniej, święceń kapłańskich. W międzyczasie druga, "państwowa” matura w Warszawie w 1957 r. w liceum dla pracujących.

W latach 1958-1961 studia z zakresu katolickiej nauki społecznej na Wydziale Filozofii Chrześcijańskiej KUL, zakończone magisterium na temat Ksiądz Piotr Wawrzyniak jako działacz społeczny 1849-1910 (rozprawa opublikowana w pracy zbiorowej Na okazanie drogi, Poznań 1975), a następnie praca wykładowcy w seminarium duchownym w Ołtarzewie. Doktorat na KUL (1966) uzyskany na podstawie rozprawy Społeczne listy pasterskie biskupów polskich 1891-1918 (Paryż 1974). Po rocznych studiach w Institut Catholique w Paryżu (1966-1967), praca w seminarium duchownym w Ołtarzewie.

Od 1972 pobyt we Francji i badania nad emigracją polską w tym kraju, których wynikiem była książka Polska opieka religijna we Francji 1909-1939 (Poznań-Warszawa 1988). Habilitacja na Wydziale Nauk Społecznych KUL (1984). Praca na tej uczelni od 1977 r., początkowo w Instytucie Badań nad Polonią i Duszpasterstwem Polonijnym, a następnie (od 1989) na stanowisku kierownika katedry socjologii grup etnicznych na Wydziale Nauk Społecznych. W 1992 r. tytuł profesora nadzwyczajnego, a w 2001 r. zwyczajnego. W latach 1994-2001 wykłady z katolickiej nauki społecznej w seminarium duchownym diecezji kamieniecko-podolskiej w Gródku Podolskim na Ukrainie.

W 1970 r. pierwszy pobyt w ZSRS na Wileńszczyźnie (Litwa, Białoruś), początek fascynacji kulturą polską, szczególnie religijną, na dawnych Kresach Wschodnich I i II RP oraz zajęcie problemami Polaków w ZSRS. Częste wyjazdy, dzięki zaproszeniom prywatnym, na Litwę, Łotwę, Białoruś, Ukrainę za Zbruczem oraz do Gruzji i do Rosji, w celu poznania z autopsji skupisk polskich oraz ukrytej, a później jawnej, pomocy duszpasterskiej. Publikacje w "Kulturze” paryskiej (od 1973 r.) i w innych pismach emigracyjnych na temat Kościoła i Polaków w ZSRS, ponieważ było to niemożliwe w kraju. Z zainteresowań wschodnich postały książki publikowane w latach 1994-2002: Za wschodnią granicą 1917-1993. O Polakach i Kościele w dawnym ZSRR - rozmawia Jan Pałyga SAC (Wyd. Apostolicum, Ząbki, 1994, 1995); Polacy na dawnych Kresach Wschodnich. Z problematyki narodowościowej i religijnej (Lublin, 1994), Kościół katolicki w ZSSR 1917-1939. Zarys historii (TNKUL, 1997), Losy duchowieństwa katolickiego w ZSSR 1917-1939. Martyrologium (TNKUL, 1998). Dwie ostatnie otrzymały kilka nagród. Ponadto publikacje: Skazani jako "szpiedzy Watykanu”. Z historii Kościoła katolickiego w ZSRR 1918-1956 (Ząbki, 1998, redakcja i współautorstwo); R. Dzwonkowski SAC., O. Gorbaniuk, J. Gorbaniuk, Postawy katolików obrządku łacińskiego na Ukrainie wobec języka polskiego (Lublin 2001, TN KUL); Ci sami autorzy -Świadomość narodowa młodzieży polskiego pochodzenia z byłego ZSRR studiującej w Polsce. Problem tożsamości (Lublin 2002, TN KUL); R. Dzwonkowski SAC, O. Owsiany, I. Zaikina, "Bez sądu, świadków i prawa...”. Listy do Delegatury PCK w Moskwie 1924-1937 (Lublin, 2002, TN KUL); redakcja naukowa ukazującej się od 1991 serii wydawniczej pt.: Duchowieństwo polskie w więzieniach, łagrach i na zesłaniu (Lublin, NORBERTINUM).W latach 1974-1992 należał do Komisji Episkopatu ds. Duszpasterstwa Emigracji, ds. Seminariów Duchownych, "Justitia et Pax” oraz Misji i Migracji. Od 1989 jest członkiem Komitetu Badań Polonii PAN, a od 1992 należy do Rady Krajowej Stowarzyszenia WSPÓLNOTA POLSKA, którego celem jest niesienie pomocy Polonii i Polakom poza krajem.

BIBLIOGRAFIA PRAC
KS. PROF. DRA HAB. ROMANA DZWONKOWSKIEGO SAC